Tim hieu dong tu May, van nghi ve Mit :)

Động từ "may"

Giới thiệu:

Nhân làm 1 bài tập, gặp chữ may, nên tìm tài liệu để đọc. Ngay xua, khi hoc tieng anh o trung hoc, toi rat thich dung cac modal verb. Bay gio doc lai, moi thay minh quen da nhieu va o day co vai giang nghia dang de doc.
Trong viec hoc on va hoc tieng anh, viec biet cach dung chinh xac cac modal verb la nen lam.

1* Tên gọi : Dong tu khuyet thieu/ Modal verbs
2* Dac tinh cua Modal verb la:

a. Làm tro dong tu
b. khong co TO khi co dong tu theo sau.
They can speak French and English.
c. khong co them S o ngoi thu ba so it thi hien tai 
He can use our phone.
d. chi co 2 thi: hien tai va quá khứ đơn 
She can cook meals./ hien tai
She could cook meals when she was twelve./ qua khu don

e. Cac modalverb:

I/ can-could
II/ may- might
II/ must
IV/ shall-should
V/ will-would
VI/ ought to,  dare, need
VII/ used to

Sau day la mot bai trich tu link (1) o duoi:

I/ MODAL VERBS CAN - COULD



Đặc tính chung của Động từ khuyết thiếu (Modal verbs)


Ngoài những đặc tính như trợ động từ, động từ khuyết thiếu còn có thêm một số đặc tính riêng như sau:


1. Không có TO ở nguyên mẫu và không có TO khi có động từ theo sau.


They can speak French and English.


2. Không có S ở ngôi thứ ba số ít thì Hiện tại.


He can use our phone.


3. Chỉ có nhiều nhất là 2 thì: Thì Hiện tại và thì Quá khứ đơn.


She can cook meals.


She could cook meals when she was twelve.


Trong những trường hợp khác ta sử dụng những động từ tương đương.



a/ Động từ khuyết thiếu CAN


CAN là một động từ khuyết thiếu, nó chỉ có 2 thì Hiện tại và Quá khứ đơn. Những hình thức khác ta dùng động từ tương đương be able to. CAN cũng có thể được dùng như một trợ động từ để hình thành một số cách nói riêng.


1. CAN và COULD có nghĩa là "có thể", diễn tả một khả năng (ability).


Can you swim?


She could ride a bicycle when she was five years old.


2. Trong văn nói (colloquial speech), CAN được dùng thay cho MAY để diễn tả một sự cho phép (permission) và thể phủ định CANNOT được dùng để diễn tả một sự cấm đoán (prohibition).


In London buses you can smoke on the upper deck, but you can’t smoke downstairs.


3. CAN cũng diễn tả một điều có thể xảy đến (possibility). Trong câu hỏi và câu cảm thán CAN có nghĩa là ‘Is it possible...?’


Can it be true?


It surely can’t be four o’clock already!


4. CANNOT được dùng để diễn tả một điều khó có thể xảy ra (virtual impossibility).


He can’t have missed the way. I explained the route carefully.


5. Khi dùng với động từ tri giác (verbs of perception) CAN cho một ý nghĩa tương

đương với thì Tiếp diễn (Continuous Tense).


Listen! I think I can hear the sound of the sea.


(không dùng I am hearing)



b/ COULD


1. COULD là thì quá khứ đơn của CAN.


She could swim when she was five.


2. COULD còn được dùng trong câu điều kiện.


If you tried, you could do that work.


3. Trong cách nói thân mật, COULD được xem như nhiều tính chất lịch sự hơn CAN.


Can you change a 20-dollar note for me, please?


Could you tell me the right time, please?


4. COULD được dùng để diển tả một sự ngờ vực hay một lời phản kháng nhẹ nhàng.


His story could be true, but I hardly think it is.


I could do the job today, but I’d rather put it off until tomorrow.



5. COULD - WAS/WERE ABLE TO


a) Nếu hành động diễn tả một khả năng, một kiến thức, COULD được dùng thường hơn WAS/WERE ABLE TO.


He hurt his foot, and he couldn’t play in the match.


The door was locked, and I couldn’t open it.


b) Nếu câu nói hàm ý một sự thành công trong việc thực hiện hành động (succeeded in doing) thì WAS/WERE ABLE TO được sử dụng chứ không phải COULD.


I finished my work early and so was able to go to the pub with my friends.


II/ MODAL VERBS MAY - MIGHT



1. MAY và dạng quá khứ MIGHT diễn tả sự xin phép, cho phép (permission).



May I take this book? - Yes, you may.



She asked if she might go to the party.



2. MAY/MIGHT dùng diễn tả một khả năng có thể xảy ra hay không thể xảy ra.



It may rain.



He admitted that the news might be true.



3. Dùng trong câu cảm thán MAY/MIGHT diễn tả một lời cầu chúc.



May all your dreams come true!



Trong cách dùng này có thể xem MAY như một loại Bàng Thái cách (Subjunctive).



4. MAY/MIGHT dùng trong mệnh đề theo sau các động từ hope (hy vọng) và trust (tin tưởng).



I trust (hope) that you may find this plan to your satisfaction.



He trust (hoped) that we might find the plan to our satisfaction.



5. MAY/MIGHT dùng thay cho một mệnh đề trạng ngữ chỉ sự nhượng bộ (adverb clauses of concession).



He may be poor, but he is honest. (Though he is poor...)



Try as he may, he will not pass the examination. (Though he tries hard...)



Try as he might, he could not pass the examination. (Though he tried hard...)



6. MAY/MIGHT thường được dùng trong mệnh đề trạng ngữ chỉ mục đích (adverb clauses of purpose). Trong trường hợp này người ta cũng thường dùng CAN/COULD để thay cho MAY/MIGHT.



She was studying so that she might read English books.



7. MIGHT (không dùng MAY) đôi khi được dùng trong câu để diễn tả một lời trách mắng có tính hờn dỗi (petulant reproach).



You might listen when I am talking to you.



(Làm ơn ráng mà lắng nghe tôi nói)



You might try to be a little more helpful.



(Làm ơn ráng mà tỏ ra có ích một chút)



8. Trong trường hợp cần thiết người ta dùng be allowed to, permit... tùy theo ý nghĩa cần diễn tả để thay cho MAY và MIGHT.



I shall be allowed to go to the party.



III/ MODAL VERB MUST



MUST là một động từ khuyết thiếu và chỉ có hình thức hiện tại.



1. MUST có nghĩa là "phải" diễn tả một mệnh lệnh hay một sự bắt buộc.



You must drive on the left in London.


2. MUST bao hàm một kết luận đương nhiên, một cách giải thích duy nhất hợp lý theo ý nghĩ của người nói.


Are you going home at midnight? You must be mad!


You have worked hard all day; you must be tired.


3. MUST NOT (MUSTN'T) diễn tả một lệnh cấm.


You mustn’t walk on the grass.


4. Khi muốn diễn tả thể phủ định của MUST với ý nghĩa "không cần thiết" người ta sử dụng NEED NOT (NEEDN’T).


Must I do it now? - No, you needn’t. Tomorrow will be soon enough.


5. CANNOT (CAN’T) được dùng làm phủ định của MUST khi MUST diễn tả ý nghĩa kết luận đương nhiên, một cách giải thích duy nhất hợp lý theo ý nghĩ của người nói như đã đề cập trong điểm 2 trên đây.


If he said that, he must be mistaken.


If he said that, he can’t be telling the truth.


6. MUST và HAVE TO


a) HAVE TO dùng thay cho MUST trong những hình thức mà MUST không có.


We shall have to hurry if we are going to catch the twelve o’clock train.


b) HAVE TO không thể thay thế MUST khi MUST mang ý nghĩa kết luận đương nhiên, một cách giải thích duy nhất hợp lý theo ý nghĩ của người nói như đã đề cập trong điểm 2 trên đây. Người ta phải diễn tả bằng những cách khác.


He must be mad. (I personally thought that he was mad)


c) MUST và HAVE TO đều có thể dùng để diễn tả sự cưỡng bách, bắt buộc (compulsion). Tuy nhiên MUST mang ý nghĩa sự cưỡng bách đến từ người nói trong khi HAVE TO mang ý nghĩa sự cưỡng bách đến từ hoàn cảnh bên ngoài (external circumstances)


You must do what I tell you.


Passengers must cross the line by the bridge. (Lệnh của Cục Đường Sắt)


Passengers have to cross the line by the bridge. (Vì không còn đường nào khác)



IV/ MODAL VERBS SHALL - SHOULD



a/ SHALL có thể là:



Một trợ động từ giúp hình thành thì Tương lai (Simple Future) ở ngôi thứ nhất số ít.



I shall do what I like.



Một động từ khuyết thiếu. Khi là động từ khuyết thiếu SHALL diễn tả một lời hứa (promise), một sự quả quyết (determination) hay một mối đe dọa (threat) theo ý nghĩ của người nói.



If you work hard, you shall have a holiday on Saturday. (promise)



He shall suffer for this; he shall pay you what he owes you. (threat)



These people want to buy my house, but they shan’t have it. (determination)



b/ SHOULD được dùng trong những trường hợp sau:



Làm một động từ khuyết thiếu có nghĩa là "nên" và tương đương với ought to.



You should do what the teacher tells you.



People who live in glass houses should not throw stones. (proverb)



Dùng thay cho must khi không muốn diễn tả một ý nghĩa quá bắt buộc với must.



Members who want tickets for the dance should apply before September 1st to the Secretary.



Dùng thay cho thì Hiện tại Bàng thái (present subjunctive).



(xem phần Subjunctive)



V/ MODAL VERBS WILL - WOULD



a/ WILL có thể là:



Một trợ động từ. Dùng làm trợ động từ WILL giúp hình thành thì Tương lai (simple future).



Một động từ khuyết thiếu. Khi là một động từ khuyết thiếu WILL diễn tả một sự mong muốn (willingness), một lời hứa (promise) hay một sự quả quyết (determination).



All right; I will pay you at the rate you ask. (willingness)



I won’t forget little Margaret's birthday. I will send her a present. (promise)



Trong cách diễn tả sự quả quyết (determination) cả SHALL lẫn WILL đều có thể sử dụng nhưng mỗi từ mang một nghĩa riêng. Với SHALL, sự quả quyết là ở người nói.



Với WILL, sự quả quyết ở chủ từ (subject) của động từ. So sánh hai thí dụ sau:



(a) George shall go out without his overcoat.



(b) George will go out without his overcoat.



Ở câu (a), người nói nhất định bắt George phải đi ra ngoài mà không được mặc áo khoác. Ở câu (b) George nhất định đi ra ngoài mà không thèm mặc áo khoác.



b/ WOULD có thể là:



Một trợ động từ. WOULD giúp hình thành một Tương lai trong quá khứ (future in the past) hay các thì trong câu điều kiện.



He said he would send it to me, but he didn’t.



If she were here, she would help us.



He would have been very happy if he had known about it.



Khi dùng như một động từ khuyết thiếu, WOULD diễn tả một thói quen trong quá khứ.



Với nghĩa này, WOULD có thể dùng thay cho used to.



Every day he would get up at six o'clock and light the fire.


VI/ MODAL VERBS OUGHT TO - DARE - NEED



a/ Động từ khuyết thiếu OUGHT TO



OUGHT TO là một động từ khuyết thiếu chỉ có thì Hiện tại (simple present). Nó có nghĩa là "nên", gần giống với should. Trong hầu hết các trường hợp OUGHT TO có thể được thay thế bằng should.



They ought to (should) pay the money.



He ought to (should) be ashamed of himself.



1. OUGHT TO cũng dùng để diễn tả một sự gần đúng, rất có thể đúng (strong probability).



If Alice left home at 9:00, she ought to be here any minute now.



2. OUGHT TO có thể dùng trong tương lai với các từ xác định thời gian tương lai như tomorrow, next Tuesday...



Our team ought to win the match tomorrow.



3. OUGHT NOT TO HAVE + past participle diễn tả một sự không tán đồng về một hành động đã làm trong quá khứ.



You ought not to have spent all that money on such a thing.





b/ Động từ khuyết thiếu DARE



DARE có nghĩa là "dám, cả gan" có thể được xem như một động từ khuyết lẫn động từ thường. Khi là một động từ khuyết thiếu, nó có đầy đủ đặc tính của loại động từ này.



Dare he go and speak to her? (động từ khuyết thiếu)



You daren’t climb that tree, dare you? (động từ khuyết thiếu)



He doesn’t dare to answer my letter. (động từ thường)



She didn’t dare to say a word, did she? (động từ thường)



Thành ngữ I daresay có nghĩa là "có thể, có lẽ" đồng nghĩa với các từ perhaps, it is probable. Thành ngữ này thường không dùng với chủ từ nào khác ngoài ngôi thứ nhất.



He is not here yet, but I daresay he will come later.





c/ Động từ khuyết thiếu NEED



Có hai động từ NEED: một động từ thường và một động từ khuyết thiếu. Khi là động từ khuyết thiếu NEED chỉ có hình thức Hiện tại và có đầy đủ đặc tính của một động từ khuyết thiếu. Nó có nghĩa là "cần phải", tương tự như have to. Vì thế nó cũng được xem là một loại phủ định của must.



Need he work so hard?



You needn’t go yet, need you?



Có một điều cần nhớ là động từ khuyết thiếu NEED không dùng ở thể xác định. Nó chỉ được dùng ở thể phủ định và nghi vấn. Khi dùng ở thể xác định nó phải được dùng với một từ ngữ phủ định.



You needn’t see him, but I must.



I hardly need say how much I enjoyed the holiday.






VII/ MODAL VERB USED TO


Động từ khuyết thiếu USED TO


USED TO là một hình thức động từ đặc biệt. Nó có thể được xem như một động từ thường hay một động từ khuyết thiếu trong việc hình thành thể phủ định và thể nghi vấn.


You used to live in London, usedn’t you?


He usedn’t to smoke as much as he does now.



He didn’t use to smoke as much as he does now.


Did you use to climb the old tree in the garden?


Ngày nay người ta có khuynh hướng dùng did và didn’t để lập thể phủ định và thể nghi vấn cho USED TO. Trong nhiều trường hợp thể phủ định có thể được hình thành bằng cách sử dụng never.


You never used to make that mistake.


USED TO được dùng để chỉ một hành động liên tục, kéo dài, lặp đi lặp lại trong quá khứ mà nay không còn nữa.

People used to think that the earth was flat.


Với thì Quá khứ đơn người ta chỉ biết hành động đã xảy ra. Với USED TO người ta thấy được tính chất kéo dài của hành động ấy.


He was my classmate. (không rõ trong thời gian bao lâu)


He used to be my classmate. (trong một thời gian khá lâu)


Phân biệt USED TO và một số hình thức khác


1. USED TO + infinitive: hành động liên tục trong quá khứ


2. (be) USED TO + V.ing: quen với một việc gì


3. (get) USED TO + V.ing: làm quen với một việc gì.


He used to work six days a week. (Now he doesn’t)


It took my brother two weeks to get used to working at night. Now he’s used to it.


--

http://tienganhcaptoc.com/index.php?option=com_content&id=183:unit-40-model-verbs-ng-t-khuyt-thiu

Binh yen/ mit MIT

Bình yên/ Tran thu Ha

https://www.youtube.com/watch?v=_KjOOUtIXKo

 

 

Sống ở căn nhà này từ lâu rồi,

Nhưng chỉ vài tuần nay,

Mình mới chú ý nhiều đến bầu trời trăng sao,

Thật là thú vị,

Những đêm có trăng,

Mình co thể nhìn trăng ngang cửa sổ

Bây giờ, có trăng, sao, mây, đèn điện trên đồi..

Bốn món đó lúc nào cũng có,

Đó là thiên nhiên ngoài balkon của mình,

An bình,

Thanh vắng..

 

DN 

--

bai hat moi biet, Moi Mit nghe Binh Yen va xem bau troi xu Duc

                                                                          Đêm với sao

would hay should

'SHOULD' và 'WOULD'


1))

Khi nói đến should và would nhiều bạn sẽ nghĩ ngay rằng đó là trợ động từ để dùng trong điều kiện cách (Coditional). Nghĩ như vậy là lầm vì should và would là hai trợ động từ tuy có đôi khi dùng cho điều kiện cách nhưng cũng được dùng trong nhiều trường hợp khác không có gì gọi là điều kiện cả. Vì vậy chúng ta nhiều khi thấy lúng túng không biết dùng should và would thế nào cho đúng, và kể ra thì đây cũng là một trong những cái khó khăn mà chúng ta gặp phải khi học tiếng Anh.

2))

Sau đây tôi xin trình bày với các bạn về các trường hợp dùng should và would.

Trước hết như các bạn đã học ở trường, should và would là thì quá khứ của shall và will và được dùng trong trường hợp lời nói lặp lại (reported speech). Vấn đề này không có gì khó nhưng cũng cần phải nhắc qua cho khỏi có sự thiếu sót. Thí dụ:

He says he will come tomorrow.

He said he would come the next day.

I think i shall like this book.

I thought I should like that book.

Should và would còn được dùng với hình thức Continuous của động từ theo sau, tức là với To be + Verb-ing:  Khi động từ này chỉ một hành động liên tục trong một khoảng thời gian nào đó. Thí dụ:

He said he would be waiting for you at the station.

I told her to come in the afternoon as I should be doing my work in the morning.

When he left for his holiday he said he would be sitting on the beach the next day instead of at his desk in the office.

Tuy nhiên, hình thức này cũng có thể được dùng để chỉ thời gian tương lai mặc dù động từ trong câu không miêu tả một hành động liên tục nào cả. Thí dụ: “He said he would be leaving tomorrow” và “He said he would leave tomorrow” cũng đều có nghĩa như nhau.

Các bạn thấy rằng trong những câu thí dụ trên đây, should và would chẳng có gì là “conditional” cả. Đó chỉ là quá khứ của shall và will mà chúng ta dùng trong lời nói lặp lại.

3))

Bây giờ nói tới should và would dùng trong điều kiện cách nghĩa là trong một câu có “nếu thế này thì thế nọ”. Tôi phải nói ngay rằng nếu should và would không phải nhất thiết lúc nào cũng “conditional” thì hai chữ này cũng phải là hai chữ độc nhất để chúng ta phát biểu một ý kiến “conditional” vậy. Nói một cách khác ngoài should và would ra trong Anh ngữ còn có nhiều cách khác để chúng ta dùng khi muốn nói một câu “nếu thế này thì thế nọ”.

Sau đây là một vài cách khác nhau để phát biểu một trường hợp điều kiện, trong đó có cả cách dùng should và would. Tôi thí dụ bạn có một người bạn ở tỉnh có thể lên thăm Saigon, và bạn nghĩ rằng nếu anh ta lên Saigon thì anh ta có thể đi thăm Sở Thú. Cái ý kiến này có thể được phát biểu bằng nhiều cách khác nhau:

1) If he comes to Saigon, he will visit the Zoo.

2) If he came to Saigon, he would visit the Zoo.

3) If he were to come to Saigon, he would visit the Zoo.

4) Were he to come to Saigon, he would visit the Zoo.

5) If he should come to Saigon, he would visit the Zoo.

6) Should he come to Saigon, he would visit Zoo.

Tất cả 5 câu thí dụ trên đây nếu dịch ra tiếng Việt thì đều giống nhau cả: “Nếu hắn đến Saigon, thì hắn sẽ đi thăm Sở Thú.” Nhưng tiếng Anh lại có tới 6 câu khác nhau.

Nếu tôi biết là người bạn của tôi rất có thể sắp lên Saigon, khi đó tôi sẽ dùng câu số 1.

Nếu việc đến Saigon của anh ta khó lòng xảy ra, khi đó tôi sẽ dùng một trong những câu từ số 2 đến số 6. (Tôi sẽ nói thêm về cách đặt các câu điều kiện ở bài sau; bài này chỉ chú trọng về should và would.)

Trong câu thí dụ “If he came to Saigon, he would visit the Zoo”, các bạn nhận thấy rằng động từ trong mệnh đề điều kiện (conditional clause) được dùng ở thì quá khứ mặc dầu cái “nếu” trong mệnh đề ấy nói đến một việc chưa xảy ra nghĩa là còn trong thời tương lai. Trường hợp dùng thì quá khứ cho động từ trong một mệnh đề điều kiện như vậy có nghĩa là cái điều kiện ấy tuy có thể xảy ra nhưng khó lòng sẽ xảy ra.

Một thí dụ khác: Tôi định chiều nay đi xem chớp bóng, nhưng nếu trời mưa thì tôi sẽ ở nhà. Câu này nếu nói tiếng Việt thì ta chỉ có thể nói một cách là “Nếu trời mưa thì tôi sẽ ở nhà.” Nhưng trong Anh ngữ chúng ta có nhiều cách để nói câu ấy, tùy theo cái trình độ “nếu” của chúng ta. Nếu như lúc này tôi nói trời đang chuyển mưa, nghĩa là việc trời mưa rất có thể xảy ra thì khi đó tôi nói:

If it rain I shall stay home.

Nhưng nếu lúc tôi nói mà trời còn đang nắng, không có cái gì báo hiệu một trận mưa sắp tới, nghĩa là việc trời mưa khó lòng sẽ xảy ra thì khi đó phải nói:

If it rained I should stay home.

Trong câu dưới, động từ “rained” ở vào thì quá khứ mặc dầu nó chỉ một việc còn nằm trong thời tương lai.

Ngoài ra, động từ trong mệnh đề điều kiện cũng được dùng ở thì quá khứ để chỉ một việc giả định, một việc không có thật mà tôi giả tỷ là có. Thí dụ:

If I thought that, I should say so.

Câu này có nghĩa là nếu tôi nghĩ như thế thì tôi sẽ nói như thế nhưng sự thật thì tôi không nghĩ như thế. Câu này có nghĩa là “That is not what I think” (Đó không phải là điều tôi nghĩ). Trong trường hợp này động từ “thought” ở vào thì quá khứ nhưng lại chỉ một việc thuộc về thời hiện tại vậy.

Các bạn cũng nhận thấy rằng nếu trong mệnh đề điều kiện tôi dùng động từ ở thì quá khứ thì trong mệnh đề tiếp sau tôi dùng “should” hoặc “would” thay cho “shall” hoặc “will”. “Should” và “would” ở đây cũng giống như trong trường hợp reported speech tức là quá khứ của “shall” và “will”.

Trở lại với câu thí dụ anh bạn định đến thăm Sài gòn, nếu tôi nói câu này để kể lại một việc thuộc thời quá khứ, nghĩa là “năm ấy, tháng ấy” anh ta đến Saigon thì anh ta đã đi thăm Sở Thú thì câu Anh ngữ phải là:

If he came to Saigon, he would have visited the Zoo.

Câu này có nghĩa là tôi không biết (hồi năm ngoái chẳng hạn) anh bạn tôi có đến Saigon hay không, nhưng tôi nghĩ rằng nếu anh ta có đến thì anh ta đã đi thăm sở thú rồi.

Các bạn nhận thấy rằng, thay vì nói “If he came to Saigon”, chúng ta có thể nói “If he were to come to Saigon”. Were đây là một hình thức còn sót lại của bằng thái cách (subjunctive mood) của động từ “to be” mà hiện trong Anh ngữ rất ít khi dùng đến, nhưng vẫn còn dùng trong những mệnh đề điều kiện.

“If he were to come” cũng có thể đổi ngược là, “were he to come”. Trong trường hợp bỏ chữ “if” trong mệnh đề điều kiện chúng ta phải đảo ngược vị trí của chủ từ và động từ. Điều này không những áp dụng cho “were to” mà còn áp dụng cho “to have”. Thí dụ: “Had I the time I should write a longer letter.” (Nếu tôi có thì giờ tôi sẽ viết một bức thư dài hơn).

Bạn cũng đã nhận thấy sự đảo ngược này trong hai câu thí dụ có dùng “should” ở mệnh đề điều kiện:

If he should come Saigon, he would visit the Zoo.

Should he come to Saigon, he would visit the Zoo.

“Should” ở đây mới chính là “Conditional” và nó được dùng cho cả ngôi thứ nhất, thứ nhì và thứ ba, chứ không thay đổi.

Trong hai câu trên đây, cũng như trong cả mấy câu thí dụ mà tôi đã đề ra, tôi đã dùng “would” ở mệnh đề thứ hai. Nay nếu tôi không dùng “would” mà dùng “will” thì sao? Thí dụ tôi nói:

If he should come to Saigon, he will visit the Zoo.

Should he come to Saigon, he will visit the Zoo.

Cái khác nhau là ở chỗ nếu tôi dùng “will” thì có nghĩa là tôi hoàn toàn tin chắc rằng anh ta sẽ đi thăm Sở thú nếu anh ta tới Saigon.

Điều này càng rõ rệt nếu chủ từ trong câu là ngôi thứ nhất phát biểu cái ý muốn của mình định làm một việc gì. Thí dụ anh nhờ tôi bỏ giùm một cái thư và tôi nói rằng “nếu tôi đi phố thì tôi sẽ bỏ thư cho anh.” Trường hợp này, phải dùng “will” trong mệnh đề thứ hai.

If I should go out, I will post the letter for you.

Dùng “will” vì việc bỏ thư đó tôi chắc chắn là tôi sẽ làm, nếu tôi đi phố.

Bây giờ chúng ta hãy so sánh 3 câu sau đây:

1- If he come to Saigon, he would visit the Zoo.

2- If he came to Saigon, he would have visited the Zoo.

3- If he had come to Saigon, he would have visited the Zoo.

Câu thứ nhất nói về một việc chưa xảy ra, nghĩa là thuộc thời tương lai. Khi tôi nói câu này thì anh bạn của tôi còn ở lục tỉnh, chưa lên Saigon và tôi cũng không biết chắc là anh ta có định lên Saigon hay không nhưng tôi nghĩ rằng nếu anh ta lên Saigon thì anh ta sẽ đi thăm Sở Thú.

Câu thứ 2 nói về một việc thuộc thời quá khứ, nghĩa là ngày ấy, tháng ấy, năm ấy tôi không biết a bạn tôi có lên Saigon hay không, nhưng tôi nghĩ rằng nếu anh có lên Saigon thì anh ta đã đi thăm Sở Thú.

Câu thứ 3 cũng nói về thời quá khứ nhưng lại nói về một việc đã không xảy ra. Khi nói câu này tôi biết ngày ấy, tháng ấy, năm ấy anh bạn tôi đã không lên Saigon, nhưng tôi nghĩ rằng nếu anh ta có lên Saigon thì anh ta đã đi thăm Sở Thú.

Các bạn nhận thấy sự khác biệt giữa câu 1 và câu 2 là: “would visit” trong câu 1 được đổi ra “would have visited” trong câu 2. Tôi đã dùng thì Perfect để chỉ một việc hoàn tất trong quá khứ vậy.

Các bạn cũng nhận thấy sự khác biệt giữa câu 2 và câu 3 là “If he came” trong mệnh đề điều kiện của câu 1 đã đổi thành “If he had come” trong mệnh đề điều kiện của câu 2. Tôi đã dùng Past Perfect để chi rằng cái “nếu” của tôi thực sự đã không xảy ra trong quá khứ.

4))

Tóm lại, những câu điều kiện (conditional sentences) có nhiều cách nói trong Anh ngữ, tùy theo cái trình độ “nếu” nặng hay nhẹ, tùy theo mối tương quan thời gian khi nói câu ấy. Việc dùng chữ “should” (cho cả ba ngôi thứ nhất, thứ nhì và thứ ba) trong mệnh đề câu điều kiện chỉ là một trong những cách ấy mà thôi.

Should và would còn được dùng trong nhiều trường hợp khác, không có gì là điều kiện cả.

Trước hết là should chỉ một điều mà ta phải làm (obligation). Các bạn chắc đã quen với trường hợp này, nên tôi tưởng không cần phải nói dài dòng, chỉ đưa ra một vài thí dụ:

You should look both ways before crossing the road.

(Anh phải nhìn cả hai phía trước khi băng qua đường).

He should be more careful.

(Hắn ta phải cẩn thận hơn).

I should have locked the door but I forgot about it.

(Tôi phải khóa cửa, nhưng tôi đã quên khóa.)

Should ở đây cũng giống như “ought to” nhưng nhẹ hơn “must”. (Chúng ta sẽ trở lại điểm này khi bàn về những cách khác nhau để phát biểu ý niệm obligation, ở đây chỉ bàn về cách dùng chữ “should” mà thôi).

Should còn được dùng để chỉ điều mà ta chờ đợi (expectation). Thí dụ tôi nói:

It should be fine tomorrow.

(Ngày mai trời phải đẹp.)

Cái nghĩa của should trong câu này cũng gần giống như trong trường hợp obligation, nhưng khi nói câu này cố nhiên tôi không muốn nói rằng có một sự bắt buộc tinh thần nào đó khiến trời ngày mai phải đẹp, mà tôi chỉ muốn nói rằng theo tôi nhận thấy thì ngày mai trời phải đẹp. Trường hợp này, thay vì dùng should tôi cũng có thể nói “It ought to be fine tomorrow.” Một vài thí dụ khác:

He should arrive this evening.

(Anh ta phải tới đây tối nay.)

There should be another tea-cup somewhere, I know we used to have six.

(Phải có một cái tách nữa ở đâu đó. Tôi biết là mình vẫn có 6 cái.)

We should know the result by tomorrow.

(Chúng ta phải biết kết quả vào ngày mai).

Để kết luận bài nói về should và would này mời các bạn nhận định câu nói sau đây:

You should get the result by tomorrow, should you do what you should do now.

(Anh phải thâu hoạch được kết quả vào ngày mai, nếu anh làm điều mà anh phải làm bây giờ.)

Câu này có ba chữ “should”: chữ thứ nhất chỉ điều mà ta chờ đợi (expectation), chữ thứ nhì chỉ điều kiện (Condition) chữ thứ ba chỉ điều mà ta phải làm (obligation).

5))

Đọc đến đây có lẽ bạn cảm thấy Anh ngữ thật là rắc rối nhưng xin bạn đừng vội nản chí, vì với thời gian, với thói quen, nhất là với sự nhắc đi nhắc lại thường ngày, những cái mà bạn thấy là rắc rối hôm nay ngày mai sẽ thành quen thuộc cả. Nếu bạn học những điều mà bạn phải học hôm nay, chắc chắn là bạn phải gặt hái được kết quả vào ngày mai. Should you learn what you should learn today, you should get the result by tomorrow.

--
http://webhoctienganh.com/should-va-would-463.html

Tieng Anh/ Dien ta cam xuc

Diễn tả cảm xúc

Do Ngoc Huyen suu tam

… in a very good mood.… trong tâm trạng rất tốt.

… on cloud nine… hạnh phúc như đang trên mây

… over the moon… sung sướng vô cùng

… really pleased… thực sự hài lòng

… so glad I didn't have to go to work today.… rất vui vì tôi không phải đi làm ngày hôm nay.

… so happy… rất hạnh phúc

… thrilled to bits… rất hài lòng

… very happy right now.… đang rất hạnh phúc.

    I feel … (Tôi cảm thấy …)

… great!… tuyệt vời!

… invincible.… bất khả chiến bại.

… like a champion.… như là một nhà vô địch.

… like a king.… như một vị vua.

… like I'm in paradise.… như tôi đang ở trên thiên đường.

… like I'm on top of the world.… như tôi đang sống rất tuyệt. Mẫu câu I am angry ­­> Tôi tức lắm

I am ashamed ­­> Tôi thấy hổ thẹn/ xấu hổ quá

I am cautious ­­> Tôi thận trọng

I am confident ­­> Tôi thấy tự tin

I am confused ­­> Tôi đang thấy rối rắm lắm

I am depressed ­­> Tôi đang thấy rất phiền muộn

I am disappointed ­­> Tôi thất vọng lắm

I am happy ­­> Tôi đang vui

I am hopeful ­­> Tôi đang tràn trề hi vọng

I am in a bad mood ­­> Tôi đang trong một tâm trạng rất tệ

I am in love ­­> Tôi đang yêu

I am jealous ­­> Tôi đang ghen

I am lonely ­­> Tôi cảm thấy cô đơn quá

I am lovesick ­­> Tôi bị thất tình / Tôi đang mắc bệnh tương tư

I am pleased ­­> Tôi đang rất khoái chí

I am proud ­­> Tôi hãnh diện lắm

I am sad ­­> Tôi buồn quá

I am satisfied ­­> Tôi mãn nguyện rồi

I am scared/afraid ­­> Tôi sợ

I am shy ­­> Tôi mắc cỡ quá

I am surprised ­­> Tôi bị ngạc nhiên

I can't be bothered >­mình chẳng muốn làm gì cả

I feel silly ­­> Tôi thấy thật ngớ ngẩn

I'm bored ­ mình chán

I'm exhausted ­ mình kiệt sức rồi

I'm hungry> ­mình đói

I'm in a bad mood ­ >tâm trạng mình không được tốt

I'm in a good mood ­ >mình đang rất vui

I'm looking forward to it ­ >mình rất mong chờ điều đó

I'm thirsty ­> mình khát

I'm tired> ­ tôi mệt

I'm worried ­>mình lo lắng

Chúc các bạn một ngày học zui zẻ ^_~

Cac tu ve cam xuc trong tieng Anh/

Ái

Các từ về cảm xúc




Amused /ə’mju:zd/ vui vẻ


Angry /’æŋgri/ tức giận


anxious / ˈæŋkʃəs / lo lắng


Annoyed / əˈnɔɪd / bực mình


Appalled / əˈpɔːld / rất sốc


Apprehensive / ˌæprɪˈhensɪv / hơi lo lắng


Arrogant /’ærəgənt/ kiêu ngạo


Ashamed / əˈʃeɪmd / xấu hổ


Bewildered / bɪˈwɪldər / rất bối rối


Bored /bɔ:d/ chán


Confident / ˈkɑːnfɪdənt / tự tin


Cheated / tʃiːtɪd / bị lừa


Confused /kən’fju:zd/ lúng túng


Cross / krɔːs / bực mình


Depressed / dɪˈprest / rất buồn


Delighted / dɪˈlaɪtɪd / rất hạnh phúc


Disappointed / ˌdɪsəˈpɔɪntɪd / thất vọng


Ecstatic / ɪkˈstætɪk / vô cùng hạnh phúc


Enthusiastic /ɪnθju:zi’æstɪk/ nhiệt tình


Excited / Excited / phấn khích, hứng thú


Emotional / ɪˈmoʊʃənl / dễ bị xúc động


Envious / ˈenviəs / thèm muốn, đố kỵ


Embarrassed / ɪmˈbærəst / hơi xấu hổ


Frightened / ˈfraɪtnd / sợ hãi


Frustrated /frʌ’streɪtɪd/ tuyệt vọng


furious / ˈfjʊriəs / giận giữ, điên tiết


Great / ɡreɪt / tuyệt vời


Happy /’hæpi/ hạnh phúc


Horrified /’hɒrɪfaɪ/ sợ hãi


Hurt /hɜ:t/ tổn thương


Irritated / ˈɪrɪteɪtɪd / khó chịu


Intrigued / ɪnˈtriːɡd / hiếu kỳ


Jealous / ˈdʒeləs / ganh tị


Jaded / ˈdʒeɪdɪd / chán ngấy


Keen / kiːn / ham thích, tha thiết


Let down / let daʊn / thất vọng


Malicious /mə’lɪʃəs/ ác độc


Nonplussed / ˌnɑːnˈplʌst / ngạc nhiên đến nỗi không biết phải làm gì


Negative / ˈneɡətɪv / tiêu cực; bi quan


Overwelmed / ˌoʊvərˈwelmd / choáng ngợp


Over the moon /ˈoʊvər ðə muːn / rất sung sướng


overjoyed / ˌoʊvərˈdʒɔɪd / cực kỳ hứng thú.


Positive / ˈpɑːzətɪv / lạc quan


relaxed / rɪˈlækst / thư giãn, thoải mái


Reluctant / rɪˈlʌktənt / miễn cưỡng


Sad /sæd/ buồn


scared / skerd / sợ hãi


Seething / siːðɪŋ / rất tức giận nhưng giấu kín


stressed / strest / mệt mỏi


Surprised /sə’praɪzd/ ngạc nhiên


Suspicious / səˈspɪʃəs / đa nghi, ngờ vực


Terrific / Terrific / tuyệt vời


Terrible / ˈterəbl / ốm hoặc mệt mỏi


Terrified / ˈterɪfaɪd / rất sợ hãi


Tense / tens / căng thẳng


Thoughtful /’θɔ:tfl/ trầm tư


Tired /’taɪɘd/ mệt


Upset / ʌpˈset / tức giận hoặc không vui


Unhappy / ʌnˈhæpi / buồn


Victimised / ˈvɪktɪmaɪz / cảm thấy bạn là nạn nhân của ai hoặc cái gì đó


wonderful / ˈwʌndərfl / tuyệt vời


Worried /’wʌrid/ lo lắng

Nguồn : Langmaster

The gioi cafe/ Moi Ngo lam thu..

Làm cho cà phê ngon

To make a really good coffee, you need to know some tricks, and Bright Side willingly shares them with you.
Để làm cho cà phê thực sự ngon, bạn cần phải biết một số bí quyết và Bright Side sẵn sàng chia sẻ chúng với bạn.

1) Mix half a teaspoon of cane sugar with coffee. Warm it up a little on low heat, and then pour in water. Caramelized sugar gives the drink a unique taste and aroma.

1) Trộn một nửa thìa cà phê đường mía với cà phê. Hâm nóng nó lên một chút ở nhiệt độ thấp, và sau đó đổ nước vào. Đường caramen cho thức uống một hương vị và hương thơm độc đáo.

2) To have your cup of coffee without sediment, add a teaspoon of cold water in a cezve with freshly brewed coffee and wait half a minute. The coffee grounds will settle to the bottom, and you won’t need to filter your drink.

2) Để có tách cà phê không bị cặn, thêm một muỗng cà phê nước lạnh trong một cái bình cà phê với cà phê mới pha và chờ đợi nửa phút. Bã cà phê sẽ lắng xuống đáy, và bạn sẽ không cần phải lọc thức uống của mình.

3) A cup of cold coffee on a hot day — is there anything better? But instead of ice cubes, which can spoil the taste of the beverage, it’s better to use special coffee cubes. Brew several cups of coffee, and sweeten to taste. Cool the coffee to room temperature, pour it into ice cube molds, and freeze. Add several coffee cubes to milk, and enjoy a delicious refreshing cocktail.

3) Một tách cà phê lạnh vào một ngày nóng nực - còn điều gì tốt hơn? Nhưng thay vì dùng những cục đá, chúng có thể làm hỏng mùi vị của thức uống, điều tốt hơn là sử dụng các cục cà phê đặc biệt. Pha vài tách cà phê, pha ngọt cho vừa khẩu vị. Để cà phê nguội đến nhiệt độ phòng, đổ nó vào khuôn nước đá, và đông lạnh. Thêm một vài cục cà phê với sữa và thưởng thức một ly cocktail tươi mát tuyệt vời.



4) Coffee becomes simply delightful if we add spices! Put a pinch of cardamom in a cezve, add some ginger, nutmeg, or a cinnamon stick, and heat up over low heat. The drink will absorb the taste and aroma of the spices.

4) Cà phê sẽ trở nên thú vị hơn với gia vị chúng ta thêm vào! Đặt một nhúm thảo quả trong một bình cà phê, thêm một ít gừng, hạt nhục đậu khấu, hoặc một thanh quế, và đun nóng ở nhiệt độ thấp. Nhờ đó, đồ uống này sẽ hấp thụ hương vị và mùi thơm của các loại gia vị.

5) If you add 2 or 3 small crystals of salt to your coffee they will strengthen the drink’s aroma and soften its taste a little.

5) Nếu bạn thêm 2 hoặc 3 hạt muối vào cà phê của bạn chúng sẽ tăng cường hương thơm của thức uống và làm dịu hương vị của nó một chút.

6) If you want to get the maximum rich and tart taste, remove a cezve from heat as soon as the coffee starts to boil and rise. Remove the foam, stir the coffee, and then put it back on the heat source. It’s better to repeat these actions three times.
6) Nếu bạn muốn để có được hương vị nồng và chua tối đa, tắt bình cà phê ngay sau khi cà phê sôi và sủi bọt. Loại bỏ các bọt, khuấy cà phê, và sau đó đặt nó trở lại vào nguồn nhiệt. Tốt hơn là lặp lại các hành động này ba lần.

7) Coffee can be not only a drink, but also a food. For example, in the form of a coffee ice cream, which can nicely refresh you on a hot summer day. It’s easy to cook it.

7) Cà phê có thể không chỉ là một thức uống, mà còn là một món ăn. Ví dụ, trong hình dáng của một cây kem cà phê, nó có thể giải khát cho bạn một cách dễ chịu vào một ngày hè nóng nực. Thật dễ dàng để chế biến nó.





8) If you want your coffee to have a more soft and velvety taste, add half a teaspoon of butter when preparing it.

8) Nếu bạn muốn cà phê của bạn để có một hương vị mềm mại và mượt mà hơn, thêm một nửa thìa cà phê bơ khi pha chế nó.


9) If you prefer coffee without caffeine, add 2-3 cardamom seeds in a cezve. This spice destroys caffeine without altering the beneficial properties of coffee, and it gives a nice spicy aroma to your drink.
9) Nếu bạn thích cà phê không có cafêin hơn, thêm 2-3 hạt bạch đậu khấu trong bình cà phê. Gia vị này khử bỏ cafêin mà không làm thay đổi các đặc tính có lợi của cà phê, và nó mang lại một hương thơm cay nhẹ cho thức uống của bạn.

 
10) In order to get the best taste and aroma from ground coffee, heat up the coffee in a cezve for half a minute, without adding water.

10) Để có được hương vị và hương thơm tốt nhất từ cà phê rang xay, đun nóng cà phê trong một bình cà phê nửa phút, mà không cần thêm nước.

--
Tổng hợp và biên dịch bởi ChauLe3 - Theo Bright Side

Tagtiatelle, thiennghiep va tan man/ Ngo

1.
Hôm nay anh nấu tagliatelle
và sauce bolognese
anh nhớ xưa có em
nấu xong anh trình bày đẹp
và chụp hình khoe với em

2.
đi vào room
nghe Sư QK giảng,
ở dưới, có nick thienghiep
nó bưng tên cháu tui ra miệt thị

anh uýnh nó tơi bời
Đúng là một cô hồn online
Trong room, thêm một người khác
Cũng bất bình với nó.

3.
anh vẫn học chương trình tiếng anh
đọc về thì hiện tại hoàn thành, áp dụng khi nào..
ví dụ: i have learned English for 10 years.

4.
Vẫn chơi giờ topic..


DN

Bai dang tham khao: hoc tieng anh

Mit thuong,

Khuya roi, nhung tim thay bai nay. Co nhung y tuyet voi!
Se suy nghi va viet them ngay mai.
Ý của Mit ve bai nay the nao? 

DN

Sau đây là 1 số nguyên tắc cho các bạn học tiếng anh:

-Nguyên tắc số 1: Luôn học và xem lại các nhóm từ, các cấu trúc câu, không phải các từ riêng biệt. Khi bạn tìm thấy bất cứ một từ mới nào, hãy viết cái câu có từ đó ở trong.Khi bạn ôn bài, luôn luôn ôn cả nhóm từ, cả câu, đừng ôn từ riêng biệt. Hãy sưu tập các nhóm từ. Tiếng Anh nói và ngữ pháp của bạn sẽ tốt lên nhanh gấp 4-5 lần. Bao giờ cũng nên viết cả một câu trọn vẹn. Luôn luôn học đủ câu. Hãy làm một cuốn vở sưu tập nhóm từ, cả câu. Sưu tầm và ôn lại các nhóm từ, các câu thường xuyên. Không bao giờ chỉ viết các từ riêng biệt, bao giờ cũng viết đủ nhóm từ và câu. Luôn luôn ôn lại các nhóm từ và câu.

-Nguyên tắc thứ 2: Không học ngữ pháp Hãy dừng ngay lại việc học ngữ pháp. Các nguyên tắc ngữ pháp dạy bạn phải NGHĨ VỀ TIẾNG ANH, nhưng bạn muốn nói Tiếng Anh một cách tự nhiên – không phải NGHĨ. Với hệ thống này, bạn có thể học Tiếng Anh mà không cần học ngữ pháp. Tiếng Anh nói của bạn sẽ tiến bộ rất nhanh. Bạn sẽ thành công. Bạn nói tiếng Anh một cách TỰ NHIÊN. Vì thế Nguyên tắc thứ 2 là: Không học ngữ pháp.

-Nguyên tắc thứ 3: Nguyên tắc quan trọng nhất – Nghe trước. Nghe, nghe, nghe. Bạn cần phải nghe một thứ tiếng Anh có thể hiểu được. Bạn phải nghe tiếng Anh hàng ngày. Đừng đọc sách giáo khoa. Hãy nghe tiếng Anh. Điều này thật đơn giản. Đây là chìa khóa đến thành công trong học Tiếng Anh của bạn, Bắt đầu Nghe hàng ngày. Học với Tai của bạn, Không phải Mắt của bạn. Tại hầu hết các trường, bạn học tiếng Anh với Mắt của bạn. Bạn đọc sách giáo khoa. Bạn học các nguyên tắc ngữ pháp.. Nhưng bây giờ bạn phải học tiếng Anh với Tai của bạn, không phải Mắt của bạn. Bạn nên nghe 1-3 tiếng mỗi ngày. Dành hầu hết thời gian của bạn để Nghe – đó là chìa khóa cho việc nói tốt tiếng Anh

-Nguyên tắc thứ 4: Học chậm, học sâu là tốt nhất. Bí mật của việc nói một cách dễ dàng là học từ, nhóm từ và câu một cách chuyên sâu nhất. Để hiểu một định nghĩa, khái niệm là không đủ. Để nhớ cho các bài kiểm tra cũng là không đủ. Bạn phải đưa các từ ấy vào sâu trong trí não của bạn. Để nói tiếng Anh một cách dễ dàng, bạn phải ôn đi ôn lại các bài học rất nhiều lần. Học chuyên sâu thế nào? Rất dễ – chỉ cần nhắc lại ôn lại các bài học hay nghe thành nhiều lần. Ví dụ, nếu bạn có những cuốn sách nghe (Đĩa chuyện), hãy lắng nghe chương Một 30 lần trước khi nghe Chương Hai. Bạn có thể nghe Chương Một 3 lần mỗi ngày, trong vòng 10 ngày.

-Nguyên tắc thứ 5: Hãy sử dụng các câu chuyện ngắn Chúng tôi gọi các câu chuyện này là “Các câu chuyện ngắn với thì khác nhau”. Đây là cách hiệu quả nhất để học và sử dụng Ngữ pháp tiếng Anh một cách tự động. Bạn phải học Ngữ pháp bằng cách nghe tiếng Anh thực thụ. Cách tốt nhất là nghe các câu chuyện được kể qua “thì” thời gian khác nhau: Quá khứ, Hoàn thành, Hiện Tại, Tương lai. Bạn làm thế nào? Đơn giản! Tìm một câu chuyện hay một mẩu báo với thì hiện tại. Sau đó nhờ một giáo viên/gia sư Người bản ngữ viết lại với Thì quá khứ, Hoàn thành, và Tương lai. Sau đó, hãy nhờ họ đọc và ghi lại các câu chuyện đó cho bạn. Sau đó bạn có thể nghe các câu chuyện này với nhiều kiểu ngữ pháp. Bạn không cần phải biết các nguyên tắc ngữ pháp. Chỉ cần Nghe các câu chuyện từ các quan điểm khác nhau và Ngữ pháp của bạn sẽ tự động tốt lên.Bạn sẽ sử dụng Ngữ pháp đúng một cách tự nhiên và tự động. Đấy là bí mật để học Ngữ pháp tiếng Anh. Tôi muốn bạn suy nghĩ về một điều này: Tại sao bạn học tiếng Anh 4 năm rồi mà bạn vẫn thấy khó khăn để hiểu người bản ngữ? Không có vấn đề gì sai với bạn cả. Vấn đề nằm ở trong trường học bạn học tiếng Anh và các sách giáo khoa của bạn. Sách giáo khoa tiếng Anh và các đĩa CD của sách giáo khoa rất không tốt. Bạn không bao giờ học được tiếng Anh giao tiếp thực thụ. Bạn không bao giờ học được tiếng Anh tự nhiên, thứ tiếng Anh được sử dụng trong các cuộc nói chuyện thông thường. Bạn học tiếng Anh của Sách giáo khoa. Làm sao để hiểu người bản ngữ? Bạn phải học cái thứ tiếng Anh hội thoại tự nhiên. Để học thứ tiếng Anh thực thụ, bạn phải lắng nghe các cuộc hội thoại thực thụ bằng tiếng Anh, không phải nghe các diễn viên đọc trong băng đĩa. Bạn phải lắng nghe người bản ngữ nói thứ tiếng Anh thực thụ. Bạn phải học tiếng Anh hội thoại thực thụ. Bạn học tiếng Anh tự nhiên như thế nào? Rất dễ dàng. Hãy ngừng ngay lại việc sử dụng Sách giáo khoa. Thay vào đó, hãy lắng nghe các cuộc hội thoại bằng tiếng Anh, phim ảnh, các chương trình TV, sách chuyện, câu chuyện qua đĩa nghe, các chương trình radio bằng tiếng Anh. Sử dụng ngôn ngữ hội thoại thực thụ.

-Nguyên tắc thứ 6: Chỉ sử dụng tiếng Anh hội thoại và tài liệu thực thụ Bạn có thể học tiếng Anh hội thoại tự nhiên nếu bạn muốn hiểu người bản ngữ và nói một cách dễ dàng. Sử dụng hội thoại thật, báo, tạp chí thật, chương trình TV, phim, radio và các sách nghe. Hãy tìm các nguồn hội thoại tiếng Anh thực thụ. Đọc và Nghe hàng ngày.

-Nguyên tắc thứ 7: Đây là nguyên tắc cuối cùng, và là nguyên tắc dễ nhất: Nghe và Trả lời, không phải Nghe và Nhắc lại. Hãy sử dụng các Bài học có câu chuyện Nghe và Trả lời. Trong các bài học có các câu chuyện ngắn, người kể kể một câu chuyện đơn giản. Người đó cũng sẽ hỏi các câu hỏi đơn giản. Mỗi khi bạn nghe các câu hỏi, bạn dừng lại và trả lời. Bạn sẽ học cách trả lời các câu hỏi một cách nhanh chóng. tiếng Anh của bạn sẽ trở nên tự động. Bạn sử dụng các câu chuyện Nghe và Trả lời thế nào? Rất dễ! Hãy tìm một người giáo viên/gia sư bản ngữ. Yêu cầu họ sử dụng phương pháp này: Yêu cầu họ kể câi chuyện, và hỏi các câu hỏi về câu chuyện này. Điều này sẽ giúp bạn Suy nghĩ nhanh bằng tiếng Anh!. Nếu bạn không có giáo viên/gia sư bản ngữ, hãy sử dụng bạn của bạn, bố mẹ bạn…

--
Nguồn:bloghoctienganh.net › BÍ QUYẾT

Chu Phap; noi nho mua dong

Pháp

 nguon pic: shufawu.com

  书家不详

法中王最高勝。


pháp trung vương tối cao thắng




Hom nay thuong thuc chu Pháp trong cau.

Cac phap van hanh

Cac phap huu vi la vo thuong

Cac phap la vo nga

Tuy duyen thuan phap, vo nga vi tha 

ĐN 
--
Goi Ngo bai hat: Noi nho mua dong

 Nỗi Nhớ Mùa Đông/ Pham ngoc Lan

xa xa

Viễn

Ngày và đêm
Thân tâm cảnh
Anh và em
Mãi xa xăm
Anh dùi mài
Học ôn tiếng
Anh, Pháp, Đức
Học chũ Hán
Thấy rất vui
Em ở xa
Siêng công việc
Bắc và Nam
Đông hay tây
Xa biền biệt

ĐN

Chi can nghe 1 cau, ma thay an vui do Ngo

cú ( câu)

cú

一句了然超百億。

Nhất cú liễu nhiên siêu bách ức.

Một câu thấu suốt siêu ngàn ức.

DN
"bà ra cây khế trước, tui ra sau"
bao giờ gặp lại cháu tôi?

Mit

May hom nay lo hoc tieng anh..
Da di qua van pham, tu vung, cac thi qua khu hien tai tuong lai
Di tong quat xong roi.

Bay gio qua giai doan cung co

ĐN
--
Mit van khoe?

su ba cua em

Nhớ về một vị Sư Bà ở Huế

Anh chưa từng gặp sư bà
Một người đã cưu mang em
Suốt quảng đời thơ ấu của em
Sư bà nghiêm
Nhưng trên hết là sự từ hòa
Và bao dung.

Về câu chuyện trái măng cụt
Về câu chuyện em trèo xuống giếng
Về câu vè của bà viết về em
Về tờ giấy dặn họ hàng cho em bánh bao
Và nước mắt của người rơi
Vì thương số phận của em..

Anh không được gặp Sư bà
Khi Sư bà còn sinh thời
Sư bà mới mất thôi,

Xin cho anh đốt nén hương thanh khiết
Gởi về xứ Huế thân thương
Cúng dường Sư bà
Niềm ngưỡng mộ của mình!

Không biết Sư bà có hoàn mãn ước vọng
Đời tu của Sư bà chăng
Theo anh, sự nghiệp của Sư bà lo toan
Cho các cháu trong chùa
Với lòng trắc ẩn và bao dung
Thực sự hiếm có!

Sư Bà thật là một người cao thượng!
Xứng đáng một người tu!

ĐN
phải không Ngộ 

Tam tren song Huong, tho au cua ai do

sông Hương, thời thơ ấu của chú cháu mình

Mit thuong,

Hurra, hom nay thu bay 20. August 2016,
sau khi on lai va lam bai tap tieng anh,
chú moi nhan duoc thong bao cach day 5 phút:

"Hiện tại bạn đang ở mức 50% thông thạo Tiếng Anh!"

tuyet voi!

Ve buc hinh, ngay xưa chu có 1 lần duy nhất tam o tren song huong. Chu con nho, cho do gan Phu van lau, va nuoc sach.
Do la mot mua he, chu tu Danang di voi ba noi ra Hue tham que huong cua Noi.
Nha cua ba con Noi nam gan Cua Sap, gan cot co va khong xa Ngo Mon Hue.
Hue cua chu, noi nay la que Noi, noi nay la nhung ky niem thoi tho au khi chu ra tham Hue. Sau nay cung la que huong thuo be cua mot Mit.

Tiec rang truoc day, ra Hue chu lai khong o lau, thi da roi xa..
Hue, thanh noi, song Huong, bien Thuan an, cac Chua, cac Lang tam.. va noi chu da tung tam ben song Huong ngay xua..

Nho sao la nho Hue..

DoNguyen

hanh phuc o moi noi

Phi đạo chạy dài

Hạnh phúc và khổ đau

hôm nay chú thấy hạnh phúc

vì sao?

vì bây giờ

thấy nhiều điều tuyệt vời của cuộc đời này hơn!

ĐN

de 1 bai nhac cho Mit nghe: 

Ru tam ngam ngui

 Giang Trang

Thai Thanh

Giac ngu, troi mua vua tanh, coi tau ben ay

Còi tàu

Giấc ngủ

Giấc ngủ dài
Đầy đủ
Sau những ngày hơi bận tâm
Vì giấy tờ

Dạo này
Thức dậy chỉ thích uống trà đen và chanh
Mình ngạc nhiên
Khi không còn thèm mùi càphe

Mình đã bắt đầu
Ôn lại cùng lúc
Tiếng anh và cả tiếng pháp.

Sau những lần đi Paris,
Nhu cầu biết lại văn phạm căn bản là có
Từ vựng cần tăng lên, dù có chữ ngày xưa từng biết..

Tiếng anh mình ôn đã khá
Họ cho điểm đến hôm nay
Đã được 48%
Còn tiếng pháp mới bắt đầu học lại
Mới 1%!

Ra balkon nhìn trời
Nhiều mây phủ khắp
Hình như trời đã mưa sáng sớm nay
Giờ đã tạnh!

Hôm nay cần đi chợ mua nước

DN
nhớ còi tàu

Tra ba Tuoc, Davos va Mit

Davos, khung canh cua tieu thuyet Ngon Núi Thần ( Zauberberg)

Trà bá tước

Chén trà bá tước không đường
Uống bớt cơn khát mùi hương diệu thường
Vầng trăng mười sáu bên nương,
Nhắc người đi nghỉ nhớ hoài xa xăm!

DN
làm mới đi nghỉ

moi Ngo nghe Giang Tu hat..

Giang Tử, moi Ngo nghe Giang Tu

Giang Tử

Một lần vào Quán nhạc

Ở quê nhà

Hôm đó có Giang Tử và Thanh Lan

Đàm Vĩnh Hưng cũng ghé chơi!

Những năm 80

Trong các băng cassett từ Mỹ gởi qua

Vẫn nghe giọng Giang Tử

Do đó nhận ra ngay ca sĩ này lần ấy..

Hôm Ngộ nhắc tới GT

Mình cũng ngạc nhiên

Sao Ngộ cũng biết GT hỉ!

ĐN

GT đã ra đi ..

 

Goi Ngo ban nhac de nghe

Mời Ngộ nghe bài hát: Nguoi đan ba di nhat mat troi, Thien Kim hat

Người Đàn Bà Đi Nhặt Mặt Trời
 

Tác giả: Văn Đông Đức Tiến 

 

Người đàn bà đi nhặt mặt trời
Trên đống bỏ hoang của loài người
Màn đêm che lối
Tưởng rằng nắng tươi
Sương đọng trên lá
Ngỡ giọt nắng rơi
Quên hết vì đâu
Đời mình nên tội

Người đàn bà đi nhặt cuộc tình
Không nhớ người quen bỏ mặc mình
Tuổi xanh khát nắng
Giữa đời cháy da
Đưa mặt lên khóc
Thương tình xót xa
Hay khóc người xưa
Lệ nào cho vừa

Người đàn bà đi nhặt đời mình
Trên đống bỏ hoang đầy tội tình
Cỏ cây như đưa
Mơ hồ biết đâu
Con đường đêm vắng
Côn trùng ruỗi nhau
Chia chát niềm đau
Đời người phai mau

Người đàn bà đi nhặt mặt trời
Hong ấm tình yêu của loài người
Buồn thương nơi ấy
Có người hóa điên
Quen mùi chăn gối
Nhưng chẳng nhớ tên
Trên đống bỏ hoang mà lầm thiên đàng
Trên đống bỏ hoang mà lầm thiên đàng

39%

Hôm nay trước khi đi nghỉ
Có 39%
Về tiếng anh

37%

Lại có một ngày mới
Trời rất xanh
Anh học bài tiếng anh..
Bây giờ được đến cấp bảy
Và 37% trình độ..

Đi nghỉ,
Sau đó sẽ chơi học
Tiếng anh tiếp..

DN

Nhan cu vi bat thien.

Nhàn cư vi bất thiện

Tội nghiệp cháu tôi,
Cả tuần cắm cúi làm,
Cuối tuần giải trí chút

Vẫn gặp mấy cô hồn online,
Du đãng lưu manh
Giả nick chửi bới.


ĐN

Con cay khe, con cay mit, con vui

Còn

Còn nghe tiếng
Còn nói chuyện
Hàn huyên

Còn vui!

DN

Tra Ba Tuoc Earl Grey

Mấy sáng nay chỉ thích uống trà
Loại nước trà nóng earl grey với chanh đường
Ngày xưa buổi sáng chưa có cafe sửa đường
Là thiếu thiếu thứ gì lắm lắm,


Hương trà

Đêm qua ta thức suốt đêm,
Chén trà làm bạn sao khuya chưa về,
Cùng hương Bá-tước chong đèn,
Xa xa thoáng hiện bên thềm chân ai!

DN

an chi giai thich chu ngo

Mit thuong,

Hom nay chu DN moi Mit doc mot bai hay cua hoc gia An Chi giai dap ve từ nguyên của chữ ngõ.

Chu DinhNgo
 
Bạn đọc: Xin ông cho biết nguồn gốc của hai từ “hẻm” và “ngõ” trong tiếng Việt? Xin cảm ơn.
Đỗ Sơn Ngân (Paris)

..
trich:

Còn “ngõ” thì sao? Thì cũng là một từ Việt gốc Hán, bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ [戶] mà âm Hán Việt hiện hành là “hộ”. “Môn” là cửa hai cánh; “hộ” là cửa một cánh. Phần lớn các quyển từ điển đều giảng như thế. Nhưng Từ hải (bản cũ, thời Dân Quốc) đi xa hơn và đầy đủ hơn nên đã giảng kỹ thêm: “[…] phàm xuất nhập xứ viết hộ; […] trùng huyệt chi xuất nhập xứ; […] điểu sào chi xuất nhập xứ” (phàm chỗ ra vào [đều] gọi là hộ; […] chỗ ra vào của hang thú; […] chỗ ra vào của tổ chim). Chính vì cái nghĩa rộng này nên từ điển Thiều Chửu mới dịch “hộ” là “cửa ngõ” còn từ điển Nguyễn Quốc Hùng thì dịch là “cửa”, là “cổng”. Đó là nói về mặt ngữ nghĩa; nó cho ta thấy mối tương quan giữa “hộ” [戶] và “ngõ”.

Còn về ngữ âm thì chúng tôi đã có nói đến duyên nợ lịch sử giữa ba nguyên âm U, Ô, O nên xin không nhắc lại ở đây. Riêng về mối quan hệ phụ âm đầu “H ↔ NG”, rất xưa,  giữa “hộ” và “ngõ”, thì ta cũng có thể tìm được một số dẫn chứng. Trước nhất, ngay trong nội bộ của tiếng Hán và chữ Hán, thì từ/chữ có phụ âm đầu NG vẫn được dùng làm thanh phù cho từ/chữ có phụ âm đầu H, hoặc ngược lại, như:

- “Ngà”, nay đọc thành “nha” [牙] hài thanh cho “ha” [訶];

- “Ngọ” [午] hài thanh cho “hứa” [許]; - “Nguyên [元] hài thanh cho “hoàn” [完], [岏]; - “Ngược” [虐] hài thanh cho “hước” [謔]; - “Nghiêu” [堯] hài thanh cho “hiêu” [嘵], [髐]; v.v... Ngược lại: - “Hóa” [化] hài thanh cho “ngoa” [訛], [靴], [囮];; - “Hiện” [見], cũng có âm “kiến”, hài thanh cho “nghiễn” [硯]; v. v… Rồi sang tiếng Việt thì ta có: - “Hàm” [含] ↔ “ngậm”; - “Hám” [咸] là đầy đủ (cũng đọc “hàm”, với nghĩa khác) - “ngám” (= vừa khít); - “Hôi: [灰], nguội lạnh ↔ “nguôi/nguội”; - “Hồng” [鴻] , vịt trời ↔ “ngỗng”; - “Hung” [匈], ác, xấu  ↔ “ngông”; - “Huyết” [目+ 穴], liếc nhìn sợ hãi ↔ “nguýt” (lườm); v.v… Trở lên là cứ liệu về tương quan H ↔ NG; còn về quan hệ giữa thanh điệu 6 (dấu nặng) của “hộ” với thanh điệu 3 (dấu ngã) của “ngõ” thì đây cũng là chuyện mà ngữ âm học lịch sữ đã khẳng định. Bây giờ xin trở lại với nghĩa của “ngõ” trong tiếng Việt. Từ điển A. de Rhodes có mục “ngõ, cửa ngõ” mà lời giảng bằng tiếng Bồ và tiếng La đã được nhóm Thanh Lãng, Hoàng Xuân Việt, Đỗ Quang Chính dịch là “cửa phía ngoài sân của ngôi nhà và giáp với công lộ”. Nghĩa này của danh ngữ “cửa ngõ” vẫn được phương ngữ Nam Bộ dùng cho đến gần đây để chỉ khái niệm “cổng” của phương ngữ Bắc Bộ. Trong danh ngữ này thì “ngõ” là chỗ từ sân nhà đi ra đường và từ ngoài đường đi vào sân nhà còn “cửa” là vật chắn chỗ đó để đóng mở khi cần thiết. Nghĩa của “ngõ” ở đây hoàn toàn trùng hợp với nghĩa của chữ “hộ” [戶] mà Từ hải đã giảng mở rộng là “phàm chỗ ra vào đều gọi là hộ; chỗ ra vào của hang thú; chỗ ra vào của tổ chim”. Đây chính là nghĩa gốc của từ “ngõ” trong tiếng Việt; nghĩa này đã đưa đến nghĩa phái sinh mà TĐHP giảng là “đường nhỏ và hẹp trong làng xóm, phố phường”. Đây chính là cái nghĩa của từ “ngõ” mà người Hà Nội đang dùng để chỉ khái niệm “hẻm” ở trong Nam.

An Chi

--

http://petrotimes.vn/tu-nguyen-cua-hem-ngo-434676.html

Nguồn:

Năng lượng Mới số 530

Tặng người thức khuya,

Nằm trên giường chong đèn đọc là thói quen của Mit ngày nào,
Không biết bây chừ thói habbit ấy còn không hi?
Nhớ có lần Ipad rớt xuống đầu đau điếng,
Nhưng đâu có làm cô gái ấy sợ đâu,
Một con người can đảm..
Khi còn bé đã từng trèo vô chum của Mẹ tìm tôm khô để ăn,
Hay leo xuống giếng lấy cho được mấy quả Trứng gà rơi xuống đấy!
Để rồi khiến bị Sư Bà phạt và rơi nước mắt..
Hihi

Chú DinhNgo

Sao khuya vang vac

Sơn Nữ

Sao khuya

Dùng trí tuệ quý thương đời xa xứ,
Thắp đèn lên trân trọng phút tương phùng.
Để kiếp này trung hậu với sao khuya
Châu về hợp phố rang ngời tình nghĩa!

ĐN
 

hoc gia An Chi

"Có thể nói, sự xuất hiện đầy bất ngờ của học giả An Chi từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX đã trở thành niềm phấn khích của nền học thuật Việt Nam, đặc biệt là trên lĩnh vực từ nguyên học.

Những phản biện về ngôn ngữ và lịch sử của An Chi đề cập từ những vấn đề căn bản, phổ cập của đời sống tới những vấn đề nan giải của học thuật. Ông không ngại đụng chạm đến những kiến giải sai lầm của các “cây đa cây đề” mà trước đó khá lâu giới nghiên cứu dường như tránh đề cập đến, mục đích cuối cùng là tìm ra sự đúng đắn, chân xác khoa học.

Học giả An Chi đã thổ lộ: “Tôi cho rằng giới khoa học nước nhà có không ít người để cho ta cảm phục, nhưng riêng tôi, vì ít tiếp xúc và chỉ tiếp xúc với những người của giới ngữ học (hoặc tên tuổi của họ qua sách vở) nên cái nhìn của tôi chỉ giới hạn trong lĩnh vực này. Hai người mà tôi cảm phục nhất thì thứ nhất là nhà ngữ học kiệt xuất Cao Xuân Hạo và thứ hai là Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn. Chia sẻ với tôi về học thuật thì cho đến nay vẫn là nhà ngữ học Phạm Đức Dương và tiến sĩ Hoàng Dũng. Tôi rất kính trọng hai vị này về mặt khoa học”."

--

http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2012/9/298456/

danh ngon

Đỗ Mục

Hận vong quốc gái buôn sao chẳng hổ
Bên kia sông hát khúc Hậu Đình Hoa

(Bạc tần hoài)
Thanh-Vân dịch

商女不知亡國恨，
隔江猶唱後庭花。

Thương nữ bất tri vong quốc hận,
Cách giang do xướng "Hậu đình hoa".




Aristoteles


Chúng ta là những gì mà chúng ta thường xuyên làm. Vì vậy sự hoàn hảo là thói quen chứ không phải hành động.

We are what we repeatedly do. Excellence, therefore, is not an act but a habit.



Bethoven


Âm nhạc là sự giác ngộ cao hơn cả triết học và tri thức.

Music is a higher revelation than all wisdom and philosophy.

Anh là người hạnh phúc, bởi anh trao hạnh phúc và niềm vui cho nhiều người khác. Không gì tốt đẹp và vĩ đại hơn thế!

You're a happy fellow, for you'll give happiness and joy to many other people. There is nothing better or greater than that!




Hãy dạy cho con cái anh đức hạnh; bởi chỉ có nó chứ không phải tiền bạc là có thể đem lại cho con cái anh hạnh phúc. Tôi nói điều này từ trải nghiệm bản thân.

Recommend virtue to your children; it alone, not money, can make them happy. I speak from experience.

Danh ngôn của Đỗ Mục

Hận vong quốc gái buôn sao chẳng hổ
Bên kia sông hát khúc Hậu Đình Hoa

(Bạc tần hoài)
Thanh-Vân dịch

商女不知亡國恨，
隔江猶唱後庭花。

Thương nữ bất tri vong quốc hận,
Cách giang do xướng "Hậu đình hoa".

Đọc thêm tại: http://www.tudiendanhngon.vn/tabid/88/itemid/268/search/%C4%91%E1%BB%97-m%E1%BB%A5c/default.aspx © TuDienDanhNgon.vn

Danh ngôn của Đỗ Mục

Hận vong quốc gái buôn sao chẳng hổ
Bên kia sông hát khúc Hậu Đình Hoa

(Bạc tần hoài)
Thanh-Vân dịch

商女不知亡國恨，
隔江猶唱後庭花。

Thương nữ bất tri vong quốc hận,
Cách giang do xướng "Hậu đình hoa".

Đọc thêm tại: http://www.tudiendanhngon.vn/tabid/88/itemid/268/search/%C4%91%E1%BB%97-m%E1%BB%A5c/default.aspx © TuDienDanhNgon.vn

Danh ngôn của Đỗ Mục

Hận vong quốc gái buôn sao chẳng hổ
Bên kia sông hát khúc Hậu Đình Hoa

(Bạc tần hoài)
Thanh-Vân dịch

商女不知亡國恨，
隔江猶唱後庭花。

Thương nữ bất tri vong quốc hận,
Cách giang do xướng "Hậu đình hoa".

Đọc thêm tại: http://www.tudiendanhngon.vn/tabid/88/itemid/268/search/%C4%91%E1%BB%97-m%E1%BB%A5c/default.aspx © TuDienDanhNgon.vn

Ban ve Ngu Uan, bai viet sau sac cua HT Vien Minh

Kỳ Duyên

Giới thiệu:

Về ngủ uẩn, nhiều bài giảng của giới tu sĩ hay học giả có đề cập, nhưng chú đọc thường thấy nói lan man, sơ sài, thường không rõ ràng.

Gần đây, chú nghe HT Viên Minh giảng có cách phân tích mới. Chú nghe và đọc thấy có lí nhất. Xin giới thiệu với MIT.


Mời đọc:
"Khi có động dụng tương giao tương tác (xúc) giữa 3 yếu tố trên thì sắc uẩn mới tập khởi, nếu không có xúc thì sắc vẫn là sắc thuần túy nhưng sắc  uẩn không tập khởi.  Sắc thì luôn có mặt,  còn sắc uẩn chỉ tập khởi khi có sự tương tác vận  hành. Như vậy trong sắc uẩn vẫn có sắc căn và sắc trần nhưng đó là điều kiện cần chứ không đủ để hình thành sắc uẩn. Ví dụ có mắt, có sắc nhưng nếu không có tác động hỗ tương (xúc) thì sắc uẩn không khởi, nhãn căn và sắc trần là sắc pháp chứ không phải sắc uẩn. Đây là điều có vẻ mới lạ đòi hỏi chúng ta phải khám phá chiêm nghiệm chứ không chấp nhận suông. Điều đáng ghi nhớ, uẩn có nghĩa là nhóm tập khởi phức tạp, chồng chất, đan chéo, rối ren nên chúng phải tùy thuộc vào nhau mà phát sinh, nếu không có sự tương duyên này thì các uẩn sẽ tự diệt hoặc không sinh khởi. Ví dụ chúng ta đang ngồi đây, có căn, có trần, nghĩa là có sắc, mà sắc uẩn có thể không khởi nếu không có duyên gì để khởi."

Như vậy, sắc uẩn không xảy ra, nến không có xúc. Xúc chính là yếu tố= duyên. Đây chính là điểm mới!

Chú DinhNgo

 

Ngủ uẩn
HT Vien Minh

Ngũ uẩn bắt nguồn từ sự vận hành của  các tâm sở biến hành cơ bản xúc, thọ, tưởng, tư mà biến thành uẩn. Vì vậy, hiểu được đặc tính, tướng trạng, tác dụng và sự vận hành của các tâm sở mà chúng ta đã bàn ở trên thì sẽ dễ dàng hiểu sự tập khởi của ngũ uẩn. Chúng ta có thể so sánh như sau:

   Xúc   →   Thọ    →   Tưởng   →   Tư

                                                     ↓              ↓                ↓                ↓

        Sắc uẩn   Thọ uẩn  Tưởng uẩn  Hành uẩn  

Nhiều tôn giáo và triết thuyết Đông Tây chủ trương con người có một linh hồn hay bản ngã vĩnh hằng. Thực ra, đó chỉ là những giả thuyết có từ niềm tin tín ngưỡng hay suy luận triết học hơn là sự kiện có thực. Khổ thay, chính vì niềm tin này mà con người dựng lên và bám dính vào cái gọi là “Ta, Của Ta và Tự Ngã Của Ta” để rồi tự đánh lừa mình trong ảo tưởng của chính mình mà hậu quả chỉ kéo dài thêm luân hồi sinh tử, phiền não khổ đau.

Đức Phật  thấy rõ cái gọi là bản ngã ấy chỉ là một chuỗi vận hành của những yếu tố tâm sinh vật lý, trong đó tuyệt không có một trung tâm   hằng hữu nào ngoài năm uẩn sinh diệt, tương tác.

SẮC UẨN

Xúc (= căn + trần + thức) chính là sắc trong ngũ uẩn. Điều này mới nghe qua có vẻ vô lý, phải không? Nhưng sắc có nhiều nghĩa: Sắc trong sắc pháp bao gồm 28 sắc. Sắc trong nội sắc gồm   mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Sắc trong ngoại sắc gồm sắc, thanh, hương, vị, xúc. Sắc trong sắc trần là đối tượng của mắt. Sắc trong danh sắc là ám chỉ thân đối với tâm. Nhưng sắc trong sắc uẩn lại hàm nghĩa xúc của sắc (căn-trần). Nếu năm yếu tố sắc, thọ, tưởng, hành, thức được tách riêng để phân tích thành phần của từng yếu tố thì sắc đúng là nội sắc mà nội dung chi tiết bao gồm các sắc pháp liên hệ. Nhưng khi sắc thành uẩn trong sự vận hành tập khởi do mối tương duyên, tương tác giữa căn, trần, thức mà có, thì nó không còn mang tính vật chất cố định mà mang tính duyên khởi của một nhóm tâm - sinh - vật - lý.

                                         Căn – sinh lý

Sắc uẩn    -->    Xúc     Trần – vật lý

                                        Thức – tâm lý

Khi có động dụng tương giao tương tác (xúc) giữa 3 yếu tố trên thì sắc uẩn mới tập khởi, nếu không có xúc thì sắc vẫn là sắc thuần túy nhưng sắc  uẩn không tập khởi.  Sắc thì luôn có mặt,  còn sắc uẩn chỉ tập khởi khi có sự tương tác vận  hành. Như vậy trong sắc uẩn vẫn có sắc căn và sắc trần nhưng đó là điều kiện cần chứ không đủ để hình thành sắc uẩn. Ví dụ có mắt, có sắc nhưng nếu không có tác động hỗ tương (xúc) thì sắc uẩn không khởi, nhãn căn và sắc trần là sắc pháp chứ không phải sắc uẩn. Đây là điều có vẻ mới lạ đòi hỏi chúng ta phải khám phá chiêm nghiệm chứ không chấp nhận suông. Điều đáng ghi nhớ, uẩn có nghĩa là nhóm tập khởi phức tạp, chồng chất, đan chéo, rối ren nên chúng phải tùy thuộc vào nhau mà phát sinh, nếu không có sự tương duyên này thì các uẩn sẽ tự diệt hoặc không sinh khởi. Ví dụ chúng ta đang ngồi đây, có căn, có trần, nghĩa là có sắc, mà sắc uẩn có thể không khởi nếu không có duyên gì để khởi.

Chữ sắc này - sắc uẩn - mà trong Thiền Luận, Suzuki dịch là form thì không đúng. Ngay   cả cái sắc là đối tượng của mắt mà dịch là form cũng đã không đúng rồi. Vì sao vậy? Vì form chỉ nói lên được mặt hình tướng chứ chưa nói đến màu sắc, ánh sáng, chất liệu v.v… Vậy không thể dịch sắc uẩn là form được. "Sắc uẩn" không thể nào dịch ra tiếng Anh được. Cứ để nó là Rūpa khandha vậy thôi. 

Khi nói "thân ngũ uẩn" là ám chỉ thân kiến, chấp lầm tập hợp ngũ uẩn là bản ngã. Còn khi nói sắc thân thì chỉ gồm tứ đại,  không đại và tứ đại sở sinh như các căn, các trần v.v. Sắc thân không bao gồm thức nhưng sắc uẩn là một diễn biến   của sự vận hành tập khởi nên ngoài căn - trần  còn có sự tham dự của thức. Xin nhắc lại nhận xét riêng của tôi như vậy.

Bây giờ, quan trọng là làm sao chúng ta có thể chiếu phá được sắc uẩn?

Theo Phật giáo, sắc thân thuộc phi sở đoạn nên không cần phải phá trừ, nhưng sắc uẩn thì cần phải chiếu phá. Vậy chiếu phá như thế nào? Khi mắt thấy hình sắc, tai nghe âm thanh, v.v… mà chúng ta trả mắt, tai về cho căn; sắc, thanh về cho trần, và nhãn thức, nhĩ thức về cho thức, không cho dính chùm với nhau. Trả không phải là mắt đừng nhìn sắc, tai đừng nghe thanh mà trả bằng tuệ quán (Vipassanà ñāṇa) để tham ưu không xen vào can thiệp. Khi ấy căn, trần, thức   có mặt nhưng không tập khởi thành sắc uẩn,   hoặc nếu sắc uẩn đã tập khởi thì nó bị chiếu phá không còn tác dụng chồng chất của uẩn nữa.   Phải vậy không? Có ai nghi ngờ điều này không?

Vậy phải soi thấy sắc uẩn chỉ là sự tương duyên tương tác của căn, trần và thức, cho nên mới thấy sắc uẩn là không được.

THỌ UẨN

Bây giờ đến thọ uẩn. Thọ thì chúng ta đã biết trong phần các biến hành tâm sở rồi nên không cần phải nói thêm. Do sự tập khởi của sắc uẩn (xúc) nên mới có khởi lên thọ uẩn. Thọ uẩn bao gồm khổ, lạc, xả (thuộc thân) và ưu, hỷ, xả (thuộc tâm) tập khởi một cách phức tạp, chồng chéo, rối ren. Do duyên xúc của sắc uẩn mà phát sinh thọ uẩn, nhưng thọ tự nó không phải là đối tượng để đoạn trừ vì nó chỉ là kết quả của nhân quá khứ. Hơn nữa, thọ đơn thuần chỉ là tâm sở chưa thành thọ uẩn, khi thọ trở nên một hỗn hợp phức tạp, rối ren, thêm thắt thì mới thành thọ uẩn.

Vậy chúng ta có thể chiếu phá thọ uẩn ấy được không? Bằng cách nào?

Khi có khổ thọ, hoặc lạc thọ, hoặc xả thọ do duyên xúc khởi lên, chúng ta đừng để nó trở nên rối rắm phức tạp. Đừng để tham ưu, thủ xả xen vào, đừng phê phán, biện minh gì cả, nghĩa là “nhất niệm bất sanh”, trả thọ về với bản chất đơn thuần (thực tánh) của nó bằng trí tuệ, thì lúc đó khổ, lạc, xả tuy có đó mà không thành thọ uẩn được nên không có gì là rối ren phức tạp cả.

 Như vậy, thọ uẩn có thể được chiếu phá bằng tri kiến như thực (yathābhūta ñāṇadassana), tức là trí tuệ thiền quán. Nghĩa là cảm thọ như thế nào chúng ta như thật tuệ tri như vậy, thì bản ngã sẽ không có chỗ xen vào.

TƯỞNG UẨN

Chúng ta đã nói nhiều về tưởng tâm sở với chức năng nhận biết đối tượng trong diễn biến tương hệ của các biến hành tâm sở. Tưởng uẩn cũng vậy, ngay khi sắc uẩn và thọ uẩn vừa tập khởi thì tưởng uẩn cũng tập khởi trong mối liên hệ chặt chẽ. Từ một tưởng tâm sở nguyên sơ (hiện tưởng) có đối tượng thực tánh, biểu hiện rõ nét qua tiếp thọ, suy đạc, xác định trong tiến trình tâm ngũ môn (pañca dvāra cittavīthi), và trong hai tiến trình ý môn tiếp trợ ngay sau đó là tiến trình phân tích từng phần (atītaggahaṇa) và tổng hợp tổng thể (samūhaggahaṇa), đến hai tiến trình ý môn tiếp trợ là tiến trình khái niệm định tướng đối tượng (atthapaññatti) và tiến trình khái niệm định danh đối tượng (nāmapaññatti) là đã trở thành tưởng uẩn với một “bộ nhớ” chứa đầy những vật khái niệm và danh khái niệm, trong đó có cái thực cái hư, cái sai cái đúng rất phức tạp. Như chúng ta đã biết, tưởng tâm sở đơn thuần thì không cần diệt vì nó có chức năng nhất định không thể thiếu, chỉ cần có như lý tác ý đồng hành thì nó sẽ đúng. Nhưng khi tưởng thành uẩn thì bắt đầu phức tạp, cần được soi sáng.

Vậy soi sáng tưởng uẩn có được không và bằng cách nào?

Khi chúng ta thấy, nghe, ngửi, nếm, đụng chạm thì tưởng giúp chúng ta nhận biết đối tượng. Tưởng là một máy đo lường cực kỳ tiện lợi, không có kho trữ liệu với khả năng cung cấp thông tin  tức  khắc  của  nó thì chúng ta sẽ vô cùng vất vả vì phải định lượng mọi thứ từ đầu, chẳng khác nào một đứa trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, khi nó đã trở nên quá phức tạp và nhầm lẫn, nghĩa là đã thành uẩn thì chiếu phá là điều tất yếu. Vậy khi thấy, nghe tâm phải đủ sáng suốt, trầm tĩnh để tạo môi  trường cho như lý tác ý và trí tuệ quán chiếu (Vipassanā ñāṇa) hoạt động thì mới có thể giúp tưởng không trở nên phức tạp, nhầm lẫn trong quá trình hình thành tưởng uẩn.

Như vậy có thể soi sáng tưởng uẩn bằng như lý tác ý và trí tuệ quán chiếu.

HÀNH UẨN

Còn hành uẩn chính là do tư chủ động điều hành, tập hợp các tâm sở tương ưng để tạo tác. Hành uẩn cũng do sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn làm duyên trước mà tập khởi, lại do tư tập hợp  các tâm sở mà tạo tác, nên nó được gọi là “tập hợp tạo tác”, hành hay hữu vi (saṅkhāra). Gốc động từ [sam + kr] à samkharoti có nghĩa là tập hợp lại, sửa soạn, tạo tác (sam: hợp chung lại). Vậy saṅkhara có chức năng điều hợp tạo tác (nghiệp). Hành uẩn do tư chủ đạo là công đoạn quan trọng nhất trong ngũ uẩn, thiện hay ác cũng do nó, thiên đàng địa ngục cũng do nó, tạo   nghiệp tam giới cũng do nó. Vậy muốn thoát ly  tam giới thì không những chiếu phá mà còn phải đoạn tận hành uẩn, động cơ chính của luân hồi sinh tử.

Vậy đoạn tận hành uẩn bằng cách nào?

Khi hành uẩn biểu hiện ra ngoài qua thân hành, khẩu hành thì đối trị bằng chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Khi hành uẩn khởi động trong tâm thì đối trị bằng chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Khi hành uẩn đã lắng dịu, nó hoạt  động vi tế hơn qua thân tâm,  lúc đó cần phải có trí tuệ (paññā) chánh kiến (sammā diṭṭhi), chánh tư duy (sammā saṅkappa) mới hoá giải và đoạn tận được sự tạo tác của hành uẩn .

THỨC UẨN

Đến đây chúng ta đã thấy diễn tiến của bốn uẩn đầu sắc – thọ – tưởng – hành tương đương với bốn biến hành tâm sở xúc – thọ – tưởng – tư , còn thức uẩn  tương đương với cái gì trong các biến hành tâm sở?

Thức uẩn chính là tâm nên nó không tương đương mà lại bao hàm tất cả tâm sở, đặc biệt là bảy biến hành tâm sở kể trên luôn luôn có mặt trong thức uẩn.Thức uẩn đóng vai trò đa năng, không những quán xuyến tất cả tâm sở mà còn có thể sinh ra một số sắc pháp. Trong sự tập thành uẩn nó chi phối bốn uẩn còn lại. Vì vậy,  Đức Phật dạy trong kinh Dhammapāda “Trong các pháp tâm dẫn đầu, tâm là chủ, tâm tạo tác tất cả”

- Năm thức đầu chính là một biểu hiện đơn giản nhất của thức uẩn. Chúng chỉ hiện diện khi xúc biến sắc thành sắc uẩn. Khi không còn thức các căn không thể thu nhận được trần. Trừ tiếp thọ và suy đạc, các tâm khác thuộc ý thức giới.

- Có thức uẩn thì thọ mới biểu hiện cảm giác. Xác chết không có cảm giác.

- Có thức uẩn thì tưởng mới tiếp thọ, suy đạc, xác định đối tượng. Người đang hôn mê bất tỉnh hoặc  xác chết không thể biết được gì cả.

- Có thức uẩn thì tư mới điều hợp được các tâm sở tương ưng để tạo tác. Xác chết và người hoàn toàn hôn mê không thể tạo nghiệp.

- Và cuối cùng thức uẩn còn thực hiện một chức năng vô cùng quan trọng đó là sao chép   kinh nghiệm vừa qua (tadālambana) để đưa vào kho tiềm thức (bhavaṅga) lưu trữ mà chúng ta sẽ nói đến trong tiến trình tâm – sinh – vật lý (cittavīthi). Cũng vậy, không còn thức, xác chết không thể thu thập kinh nghiệm.

Chúng ta vừa nói đến những chức năng riêng biệt của từng uẩn và sự tương quan mật thiết của chúng tạo thành những chuỗi duyên  sinh, làm nền tảng cho những sinh hoạt đa diện  và phong phú trong đời sống con người. Chúng không phải là năm đơn vị riêng rẽ, độc lập, mà là một tiến trình vận động hỗ tương: có uẩn này tập khởi mới có uẩn kia, uẩn này không tập khởi thì cũng không có uẩn kia. Chính vì vậy mà “tổ hành động đa năng” này thường bị chấp lầm là bản ngã: tôi khổ, tôi vui, tôi đi, tôi đứng, tôi ăn, tôi ngủ v.v. và v.v. Tổ hợp ngũ uẩn này hầu như không thể tách rời ra được trong sinh hoạt sự sống, mà chỉ có thể phân tích hay tách bạch bằng trí tuệ để tránh mê lầm chấp ngã. Vì vậy, chiếu phá ngũ   uẩn (soi chiếu để quét sạch những vọng chấp) là phá ngã kiến, ngã thủ chính là mục đích tối hậu của những người tu Phật.

Tuy trong tổ hợp ngũ uẩn mỗi uẩn giữ một vai trò không thể thiếu mà vừa rồi chúng ta đã phân biệt tương đối rõ, nhưng tựu trung cũng có cái chính cái phụ, cái trọng yếu cái thứ yếu mà chúng ta cần phải nắm vững.

Trong năm uẩn sắc, thọ, tưởng, hành, thức, thì chúng ta đã biết hành do tư là tâm sở chủ đạo, điều hợp các nhóm tâm sở tương ứng khác mà quyết định hành động thiện ác. Ở trong vòng tam giới thì phi hữu ái, hữu ái và dục ái thường cùng với tư độc chiếm hành uẩn để thao túng, khiến  cho chúng ta khó mà thoát khỏi sinh tử luân hồi.

Vậy hành chính là khâu trung tâm trong ngũ uẩn. Chính nó là thủ phạm gây ra mọi thứ thiện   ác trên đời. Nếu giải quyết được hành là giải  quyết được toàn bộ cơ cấu vận hành của ngũ  uẩn.

Có câu kệ phá ngũ uẩn như sau:

"Dục sanh ư nhữ ý

Ý do tư tưởng sanh

Không tâm các tịch tịnh

Phi sắc diệc phi hành".

Dục sanh nơi ý chính là hành (dục ái, hữu ái, phi hữu ái).Ý do tư tưởng sanh tức là tưởng và tư. Hai câu trên chỉ rõ khâu chính của sự tạo tác trong ngũ uẩn là hành mà hành được điều động bởi tư tưởng.

Không tâm tức là tâm trong sáng, đó là lúc trí tuệ soi chiếu không để tư và tưởng tạo ra dục, do đó thức cũng không tàng trữ kinh nghiệm. Các tịch tịnh tức là các thọ yên ổn nhờ chánh định. Phi sắc tức không để cho sắc hình thành uẩn.  Diệc phi hành tức là phá được sự tạo tác của hành, không còn vô minh ái dục nữa. Như vậy là toàn bộ ngũ uẩn đã bị phá đổ.Vậy hai câu sau của bài kệ chỉ cho chúng ta cách “chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách”.

Ngũ uẩn chỉ là sự tập khởi của một tiến trình tâm-sinh-vật lý. Trừ phi tiến trình được soi sáng bởi trí tuệ đến bờ kia (paññā paramitā: bát-nhã ba-la-mật-đa), bằng không ngũ uẩn thường bị vô minh chi phối, tà kiến phát sinh, từ đó ngũ uẩn trở nên phức tạp, chồng chất, rối ren và cuối cùng bị chấp lầm là bản ngã.

Vậy bản ngã không có thực, nó chỉ là ngũ uẩn, và trong ngũ uẩn chỉ có hành là tạo tác. Phá bản ngã thì phải thấy toàn bộ sự vận hành của ngũ uẩn, nhất là hành uẩn. Phá bản ngã thì ngũ uẩn hết tạo tác phức tạp, chồng chất rối ren, để trả tâm, tâm sở, sắc về với chức năng tự nhiên và tình trạng nguyên sơ của chúng.

Nếu tác ý là như lý (yoniso) và tư được hướng dẫn bởi trí tuệ rốt ráo thì bản ngã cùng với ngũ uẩn đều không.

Vậy ngũ uẩn có thể sinh khởi, có thể không. Ngũ uẩn có thể sinh khởi ở người này khác, người kia khác. Ngũ uẩn có thể thiện có thể ác v.v….

“Tâm như công hoạ sư

Hoạ chủng chủng ngũ ấm (uẩn)

Nhất thiết thế giới trung

Vô pháp nhi bất tạo”.

(Tâm như ông thầy vẽ

Vẽ các loại ngũ uẩn

Hết thảy trong thế giới

Không pháp nào không tạo).

Tâm đây chính là thức có mặt trong 5 uẩn, nó chi phối 5 uẩn. Trong thế giới bản ngã này không có pháp nào nó không tạo.

Kinh pháp cú có dạy: “Trong các pháp, tâm dẫn đầu, tâm là chủ, tâm tạo tác tất cả” cho nên:

Thức (1) dẫn đầu, làm chủ, tạo tác các pháp sắc, thọ, tưởng, hành, thức (2).

Thức (2) ghi lại sự tạo tác trên, như bộ nhớ của máy vi tính nhưng nó tinh vi phức tạp hơn, để
rồi mang nội dung đã thu gom đó tạo tác ra ngũ uẩn kế tiếp: sắc, thọ, tưởng, hành, thức (3) .

Thức (3) lại thu chứa, lại khởi lên v.v… và cứ thế ngũ uẩn chồng chất, rối ren thành (4), (5), (6), .v.v….

Như ví dụ hôm trước, chuyện anh chàng hôm qua đánh mình gãy răng, cho nên hôm nay vừa thấy nó đập lên vai mình một cái là mình đùng đùng nổi giận liền. Vì sao? Là vì thức (tâm) mới khởi sinh hàm chứa kinh nghiệm của thức quá  khứ (hôm qua) cho nên không còn khách quan, trung thực được nữa. Trong một tâm thức như vậy tất nhiên phải có mặt của phi như tác ý (ayoniso manasikāra) vì thế các tâm sở xúc, thọ, tưởng, tư đều lệch lạc, hậu quả là sắc, thọ, tưởng, hành, thức quá khứ chồng chất lên sắc, thọ, tưởng, hành, thức hiện tại và tất nhiên lúc đó biểu hiện giận dữ khó mà tránh khỏi.

Trái lại, cũng anh chàng ấy xuất hiện mà tâm mình định tĩnh, trong sáng, không mảy may chấp vào kinh nghiệm hôm qua, thấy anh ta như bây giờ vậy thôi. Một tâm thức như vậy tất nhiên có mặt như lý tác ý (yoniso manasikāra) do đó   các tâm sở xúc, thọ, tưởng, tư không lệch lạc, nghĩa là sắc,  thọ,  tưởng,  hành, thức không bị qui định bởi quá khứ, phản ứng đúng đắn, tốt đẹp, kết quả là sân hận không xẩy ra, phải không? Sự   kiện chồng chất cảm giác, tri giác, phản ứng, kinh nghiệm quá khứ lên thực tại, gọi là uẩn. Uẩn tức chồng chất rối rắm lớp này đến lớp khác. Cái mà chúng ta đã gọi là tri kiến lập tri, Thiền Tông gọi   là "đầu thượng trước đầu" (trên đầu đội thêm đầu), "tuyết thượng gia sương" (trên tuyết bồi thêm sương). Vậy ngũ uẩn chính là tiến trình chấp giữ kinh nghiệm. Kinh nghiệm vốn không sai, rất hữu ích nữa là khác, nhưng chấp giữ kinh nghiệm thì trở thành ngăn ngại.

Kinh nghiệm của ngũ uẩn quá khứ chồng lên ngũ uẩn hiện tại để tạo ra kinh nghiệm mới. Gọi là mới, nhưng thật ra hầu như không mới gì cho lắm, trong đó đã tiềm tàng quá nhiều kinh nghiệm cũ, phải vậy không? Uẩn là vậy, chồng chất, rối ren, phức tạp và cũng là cũ rích.

Giả dụ, vì tức giận chuyện hôm qua nên hôm nay lại gây gổ, đánh nhau thêm một trận nữa, cứ thế chồng chất sân hận oán thù. Đó là chưa kể tối về nằm ngủ, ý thức làm việc, lại tự tạo tác chồng lên không biết bao nhiêu lớp nữa. Rồi cứ mỗi lần nhớ lại chuyện đó là cơn tức giận gia tăng, dù chỉ trong tâm, chưa có hành động bên ngoài thì vẫn là tạo nghiệp. Dễ sợ chưa? Rõ ràng bây giờ là cả một đống chỉ rối càng ngày càng lớn hơn khó mà gỡ nổi, phải không?

Đó chỉ mới là một chuyện điển hình, còn biết bao nhiêu là chuyện trên đời mà hàng giây, hàng phút, hàng giờ, hàng ngày, hàng tháng, hàng năm chúng ta chất chồng chứa nhóm bất tận vào kho tiềm thức? Biết bao là tỵ hiềm, ganh ghét, yêu thương, sợ hãi, hận thù, ngon ngọt, đắng cay v.v  và v.v… Cho nên, ngũ uẩn nói là giai không một cách dễ dàng, thế mà, ở đây trong mỗi chúng ta, ngũ uẩn đã trở thành núi Tu-di rồi đó. Khiếp chưa? Liệu chúng ta phá có nổi không đây? Có thiết bảng của Tôn Ngộ Không may ra, chứ phá làm sao cho nổi, phải không?

( Có người hỏi: )

- Có anh đó rất say mê âm nhạc, anh mới mượn được một băng nhạc rất hay, về mở nghe. Mới nghe được một lát, anh ta sực nhớ có một công việc cần làm ngay, và anh đi làm. Trong thời gian làm, anh vẫn nghe nhạc. Nhưng lát sau, công việc cuốn hút anh ta, anh ta chú tâm vào công  việc nên không nghe tiếng nhạc nữa. Như vậy, rõ ràng âm thanh vẫn đến tai anh ta, nhưng anh ta không ghi nhận được. Hoặc ví dụ con đang ngồi nghe giảng đây, ban đầu con nghe tiếng tích tắc của đồng hồ, lát sau chẳng nghe tiếng tích tắc của đồng hồ nữa. Như vậy, lúc đó bảo thức không có là không đúng, vì vẫn còn làm việc. Còn bảo thức có, thì sao lại không nghe được?

- Đúng. Đúng! Câu hỏi rất hay! Bởi vậy lúc ấy mới thấy nhất tâm và mạng căn là quan trọng. Không có hai tâm sở này thì cái tâm đó nó sẽ loạn lên hết, chẳng còn chú tâm được nữa. Mỗi tiến trình vận hành của năm uẩn diễn ra rất  nhanh, và có duy nhất một đối tượng. Trừ phi tiến trình này diễn đi diễn lại trên cùng một đối tượng do đối tượng đó gây chú ý cao, như khi cuốn hút vào công việc không còn nghe tiếng nhạc nữa. Còn bình thường thì tập hợp năm uẩn này liên tục nhảy từ đối tượng này qua đối tượng khác, như một con vượn chuyền cành, đó là lúc vừa làm  việc vừa nghe nhạc. Vậy lúc đó không phải không có thức mà là không có thức trên đối tượng nghe chứ vẫn có thức trên đối tượng làm.

Khi nói:

“Tâm như công hoạ sư

Hoạ chủng chủng ngũ ấm”

"Chủng chủng" là các loại, rất nhiều loại. Có rất nhiều tiến trình ngũ uẩn khác nhau: cùng căn cùng đối tượng, cùng căn khác đối tượng, cùng đối tượng khác căn, tùy mức độ chính xác của  các căn, tùy mức độ mạnh yếu của đối tượng v.v. mà sinh ra vô số tiến trình ngũ uẩn khác nhau   đan chéo như con thoi dệt cửi.

Một người đang coi ti vi, con mắt và đối tượng  của  nó  tạo ra một tiến trình ngũ uẩn. Đồng thời tai nghe nhạc đệm, vậy tai và đối tượng của nó tạo ra một tiến trình ngũ uẩn khác nữa.

Chúng ta có thấy gì ở trường hợp đó không? Chúng ta vừa thấy hình vừa nghe nhạc đệm một cách rõ ràng, không có lẫn lộn nhau. Vì sao vậy? Vì tiến trình nào cũng nhất tâm theo tiến trình đó. Tiến trình ngũ uẩn từ tai và âm thanh đồng nhất mà tiến trình ngũ uẩn từ mắt và sắc vẫn đồng nhất. Cái đó rất vi tế.

Kim Dung có một nhân vật tên Châu Bá Thông, ông có sáng chế một môn võ là “Song thủ hỗ bác”, nghĩa là hai tay cùng đánh với nhau. Tay phải ra một thế võ thì tay trái đánh một thế võ để đấu lại. Vậy là sao? Ông ta đã "phân tâm nhị dụng", tay phải đánh một kiếm thế này, đồng thời sử dụng tay trái đánh một kiếm thế khác. Ông ta đã sử dụng hai tiến trình "một lần" mà vẫn nhất tâm! Người đánh đàn, người đánh máy, và rất nhiều công việc đòi hỏi phải sử dụng nhiều tiến trình tâm – sinh - vật lý "một lần".

Đại khái, chúng ta thường thấy là, có thể có năm ba tiến trình tâm cùng xuất hiện một lần, nhưng trên thực tế là xen kẽ nhau một cách trật tự trong cùng một khoảng thời gian chứ không phải trùng phùng, nghĩa là hoán vị chứ không phải  đồng vị. Nhưng sát-na tâm hoán chuyển quá nhanh đến nỗi ta tưởng cùng một lần. Trong một giây  biết  có  bao  nhiêu  là  tiến trình hoán chuyển này. Ví dụ khi ta thấy một người phụ nữ mà tưởng rằng là em gái của mình. Ở đây, mắt thấy người phụ nữ là một tiến trình ngũ uẩn, nhưng tưởng người em gái thì ý thức lại tạo ra một tiến trình  ngũ uẩn khác. Vừa thấy phụ nữ vừa tưởng người em gái tức là vừa có tiến trình qua nhãn thức vừa có tiến trình qua ý thức. Có phải không?

Nhưng trong khi vài ba tiến trình ngũ uẩn xảy ra "cùng lúc" mà ta chú ý vào một đối tượng nào nhiều hơn thì tiến trình đó sẽ mạnh hơn, và các tiến trình kia sẽ biến mất. Một tiến trình diễn ra trong một phần triệu triệu... tích tắc, nhưng nếu mạnh nó lập đi lập lại rất nhiều lần trên cùng một đối tượng, và do đó các tiến trình kia không xen vào được. Đó là lý do tại sao anh làm việc, anh không còn nghe tiếng nhạc nữa.

( Có người hỏi: )

- Trong quá trình sắc, thọ, tưởng, hành, thức thì sắc không phải là một cái gì cụ thể, mà nó là kết quả của một tập hợp căn-trần-thức như sư đã giảng. Khi đã nhận thức được như vậy, giả dụ bây giờ con nghĩ ra một cách để phá ngũ uẩn, xin trình sư xem thử thế nào, có hợp lý không?

- Vâng!

- Sắc tập hợp lại giữa 3 yếu tố căn-trần-thức, thiếu 1 trong 3 yếu tố thì tập hợp ấy không hoạt động  được, không hiện hành được. Như vậy thì bây giờ hành giả chỉ cần làm thế nào phá đi 1 trong 3 yếu tố đó thôi, hoặc là căn, hoặc là trần, hoặc là thức. Chẳng hạn như thế này: nếu mắt không nhìn sắc, mũi không ngửi hương, hoặc lưỡi không nếm vị, thân không tiếp xúc với những cảm giác cứng hoặc mềm, ý không nghĩ đến một điều gì đó v.v. Trong trường hợp này, lục thức không phát khởi được, vì nó thiếu yếu tố trần cảnh. Như vậy có nghĩa là không có sắc uẩn, vì nó không hội đủ yếu tố để tạo sắc uẩn. Trong trường hợp một người đang ngủ hoặc ngất xỉu chẳng hạn, họ có phá được ngũ uẩn hay không? Thứ hai nữa, trong trường hợp mình tập trung ý lại, ví dụ tập trung ý vào danh hiệu Phật thôi, thì mình có tạo được ngũ uẩn tốt hay không? Vì khi ý của mình niệm danh hiệu Phật Thích Ca chẳng hạn, nó sẽ tạo cho mình một cái thức, mà nội dung cái thức đó toàn là  thiện ý. Như vậy có phải mình sẽ có ngũ uẩn  mang tính chất thiện hay không?

- Khoan đã, bây giờ từ từ chúng ta sẽ bàn từng khâu một.

Thứ nhất, dù khi chúng ta niệm Phật vẫn có ngũ uẩn phát sinh. Vì khi khởi tâm niệm tức là đã có ngũ uẩn rồi. Nhưng trong trường hợp đó hành uẩn tạo tác một cách tốt đẹp. Giả dụ, chúng ta niệm đến nhất niệm, bất loạn hay cận hành (gần an chỉ định).  Tuy  vậy  vẫn  là tạo tác, nhưng tiến trình ngũ uẩn ấy là tiến trình tốt. Anh nói đúng, hành uẩn không phải lúc nào cũng bất thiện, nó có thể thiện hoặc bất động kia mà.

Điều thứ hai, trong lúc ngủ, có thể tiến trình ngũ uẩn ở dạng tiềm ẩn, chưa khởi tác dụng,  chưa có duyên để hiện hành chứ không phải là   đã bị phá. Phá là khi nào trí tuệ soi chiếu vào tự tánh ngũ uẩn để nó không còn chồng chất tạo tác nữa, mới gọi là phá. Không phải khi nó ngủ yên, chưa khởi gọi là phá. Khi một tiến trình ngũ uẩn không khởi thì nó lại về trạng thái bhavaṅga (hôm khác chúng ta sẽ nói đến tiến trình tâm, một cách mô tả chi tiết hơn tiến trình ngũ uẩn, để thấy rõ bhavaṅga này). Trong bhavaṅga, ngũ uẩn không hiện hành mà nó lại tiềm ẩn dưới dạng tiềm thức hay vô thức. Tức là ngũ uẩn cũng ngủ! Như vậy đâu phải phá được ngũ uẩn.

Tạm thời chúng ta phân ra hai loại ngũ uẩn: ngũ uẩn hiện hành và ngũ uẩn vô thức. Có thể  phá được ngũ uẩn hiện hành bằng trí tuệ soi chiếu, nhưng ngũ uẩn vô thức vẫn chưa phá được, vì thức uẩn đã lưu bản sao này dưới dạng ngủ ngầm (Anusaya) trong bhavaṅga (Duy Thức gọi là chủng tử ập khí trong tàng thức).

Thứ ba, phá ngũ uẩn bằng cách không nghe âm thanh, không ngửi mùi hương v.v… thì có thể là tiến trình ngũ uẩn không khởi lên. Nhưng phá là phá ngay trong khi nó đang khởi lên bằng tuệ quán (vipassana ñāṅa) chứ không phải không cho nó khởi lên. Thu thúc lục căn là một trong những  cách kiểm sát, ngăn ngừa và gạn lọc hướng xấu của ngũ uẩn chứ không phải không cho ngũ uẩn khởi lên. Câu “Văn thanh kiến sắc như thạch thượng tài hoa” chỉ có ý khuyên chúng ta không nên để căn trần dính mắc chứ không phải cắt đứt mối quan hệ căn trần. Nên phá ngũ uẩn hữu thức trước, vừa để thức uẩn không chấp tàng thêm tập khí mới, vừa để phát hiện tập khí đang từ vô thức khởi lên hầu chuyển hóa kịp thời những xung  động nguy hiểm này.

Như vậy, ngăn xúc của căn – trần – thức không cho ngũ uẩn khởi lên chưa thật sự gọi là phá. Chỉ phá bằng trí tuệ khi ngũ uẩn đang hiện khởi, thấy tướng sinh – trụ – dị – diệt, cùng với sự bất an của chúng và thấy chúng chỉ là hiện tượng duyên khởi, không có tự tính để không còn vọng tưởng ngã chấp. Đó là chiếu phá ngũ uẩn một  cách hữu thức. Và đó cũng là cách hữu thức hóa những tập khí vô thức tiềm ẩn dưới dạng ngủ ngầm (tùy miên) trong bhavaṅga, cho đến khi những tập khí còn lại trong vô thức chỉ có khả năng tuỳ thời cho quả dị thục chứ không còn là những xung động ngấm ngầm xúi giục gây nhân tạo tác được nữa. Ngay khi thức mới khởi lên ở đầu tiến trình ngũ uẩn để tác động lên căn trần,  nó  cũng  chỉ  là  quả chứ không phải nhân. Vì vậy, xin lặp lại là chỉ phá ngũ uẩn khi nó hiện hành  thôi, chứ không nên giữ nó lại trong vô thức bằng cách không cho nó khởi, đó là trấn áp nó chứ không phải phá. Phân tâm học gọi đó là dồn nén, ức chế chỉ làm gia tăng trạng thái ẩn ức chứ  không phải là làm cho nó thăng hoa hoá giải. Vậy phá ngũ uẩn là phá nhân chứ không phá quả.   Phá nhân thì quả sẽ tự chuyển hoá.

Dù dùng thiền định cũng không phá được ngũ uẩn, vì chính thiền định là một tiến trình ngũ uẩn vi tế. Như vậy chỉ có thể thanh lọc cho ngũ uẩn tốt hơn chứ không phải là ngũ uẩn giai không được. Điều này chúng ta sẽ nói rõ hơn trong những buổi sau.

(Có người hỏi:)

- Trong trường hợp mình quan niệm sắc không phải là một tập hợp của căn-trần-thức thì làm sao? Bởi vì con đọc trong sách của những bậc Luận Sư nổi tiếng thời xưa cũng như thời nay, rằng sắc là một tập hợp những điều kiện vật chất chẳng hạn, chứ không phải là một tập hợp của căn-trần-thức. Như vậy thì có đúng không? Hòn đá có phải sắc không?

- Không. Hòn đá là sắc nhưng không phải  là sắc uẩn. Hòn đá là sắc trần, thân này là sắc căn. Trong ngũ uẩn, không phải không có các sắc đó. Nói nhãn căn, sắc trần tức là nói sắc đó. Do vậy, bên trong cũng có sắc (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân hay tịnh sắc căn) mà bên ngoài cũng có sắc (sắc, thanh, hương, vị, xúc). Ở đây chúng ta muốn nói, dù vẫn cứ có nội - ngoại sắc đó nhưng nếu không có thức để tương tác thì không có xúc, và  vì vậy cũng không thành sắc uẩn. Khi nêu riêng từng nhóm sắc, thọ, tưởng, hành, thức để dễ  phân tích thì sắc chỉ là sắc thuần túy. Nhưng khi nói thành tập hợp ngũ uẩn thì đã ám chỉ tiến trình vận hành tương tác, trong đó sắc uẩn đã bao hàm thức và xúc, nghĩa là đã trở thành sự sống mang tính tâm-sinh-vật lý chứ không còn thuần túy là  vật lý nữa. Chư Phật và các vị A-la-hán không còn chấp ngã vì đã phá được sự tập thành ngũ uẩn, nghĩa là tiến trình sắc - thọ  – tưởng – hành – thức  vẫn còn, nhưng khi ấy không còn chồng  chất rối ren nên không còn là uẩn nữa. Uẩn đã được phá rồi. Tưởng không còn giả tướng, hành không còn tạo tác mà là vô vi hay duy tác, đồng thời thức cũng không còn chứa nhóm chấp tàng nữa (lúc này Duy Thức gọi là bạch tịnh thức) thì sắc và thọ không còn là vấn đề để bận tâm nữa,

(Có người hỏi:)

          - Con đọc trong bộ Câu-xá Luận của Thế Thân do Ngài Huyền Trang dịch, thì nói sắc là nội sắc và ngoại sắc. Nội sắc tức là căn thân của mình.  Rồi  con  đọc  luôn  bộ  Abhidhammattha - saṅgaha của Ngài Nārada dịch qua bản tiếng Anh. Ngài dịch chữ sắc là matter. Chữ matter đó không có nghĩa là một tập hợp giữa căn, trần và thức, mà nó có nghĩa cụ thể như nội sắc và ngoại sắc. Như vậy, con thấy giữa hai định nghĩa, từ nguồn Hán tạng cũng như từ nguồn Pāḷi được chuyển sang tiếng Anh thì đều như vậy. Còn định nghĩa chiều nay con tiếp thu được do sư nói là...

- Một tập khởi tâm - sinh - vật lý giữa căn - trần - thức?

- Vâng, nó rất mới lạ, ý con muốn nói là rất khác thường. Trong suốt quá trình học Phật, con không tìm thấy bất cứ một tài liệu nào nói về sắc như vậy!

- Vâng, thứ nhất, chúng ta cứ trình bày sự thật theo thực tế chứ không y cứ vào kinh sách của các soạn giả khác.

Thứ hai, chữ sắc mà Ngài Nārada và các sách định nghĩa là sắc trong danh sắc. Sắc trong danh sắc dịch là matter thì tạm được, sắc trong ngũ uẩn nếu tách riêng cũng có thể dịch là matter, nhưng sắc trong ngũ uẩn vận hành thì khó mà dịch được.

 Cần phải hiểu là có 4 loại sắc như sau:

1. Sắc: chỉ đối tượng của mắt gọi là sắc trần gồm hình tướng, màu sắc và chất liệu.   
         2. Sắc: chỉ toàn bộ sắc pháp.

* Theo Vi Diệu Pháp, có 28 sắc pháp:

+  4 đại chủng               (địa, thủy, hỏa, phong).

+  5 tịnh sắc căn           (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân).

+  4 hành cảnh sắc       (sắc, thanh, hương, vị).

+  2 bản tánh sắc          (nữ tánh, nam tánh)

+  1 tâm sở y sắc.     (chỗ trú của tâm)

+  1 mạng sắc.          (biểu hiện của sự sống)

+  1 thực sắc.            (dưỡng tố)

+  1 giới hạn sắc          (không giới).

+  2 biểu sắc                 (thân biểu, ngữ biểu).

+  3 biến hoá sắc          (nhẹ, mềm, thích ứng).

+  4 tướng sắc              (sanh, trụ, dị, diệt).

* Theo Duy Thức có 11 sắc pháp:

    + 5 căn (nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân) và 6 trần, (sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp).

3. Sắc dùng trong danh sắc. Sắc này gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và sắc, thanh, hương, vị, xúc cùng với một phần pháp trần (ý tượng của sắc thanh hương vị xúc) và ý sở y căn. Còn sáu     thức và một phần pháp trần còn lại thuộc về   danh.

4. Sắc trong tập khởi sắc uẩn gồm có:
- Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý sở y căn
- Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp trần
- Nhãn thức, nhĩ thức,... ý thức     → tương tác mà tập khởi sắc uẩn

Mỗi chữ sắc có một ý nghĩa khác nhau, phải lưu ý như vậy.

Chính vì lầm lẫn các nghĩa của sắc này mà nhiều vị giảng kinh Bát-nhã cứ nói sắc là sắc thân hay sắc trần, trong lúc đó sắc uẩn hàm chỉ cả một tiến trình vận hành, có tương duyên mới khởi sanh được. Nếu duy chỉ có sắc thân hoàn toàn vật chất, không có xúc, không có thức thì làm sao tập thành ngũ uẩn được?

Nếu chỉ có sắc căn và sắc trần mà thành uẩn thì không lẽ người chết hay người hôn mê  căn trần cũng tương tác được sao? Nếu như mắt không có cái thấy (nhãn thức), tai không có cái nghe (nhĩ thức) v.v. thì mắt tai vô hồn có thể thành uẩn được sao? Vậy phải có thức cùng tác động  thì mới phát sanh tiến trình, không có thức tác động không phát sanh tiến trình ngũ uẩn được.

Chữ sắc trong sắc uẩn không còn là một sắc thuần túy, nó đã trở thành một tổ hợp có sự sống, nội hàm tối thiểu là xúc và thức (đơn giản) thì mới có thể phát sinh thọ, tưởng, hành, và thức (tổng hợp) được. Chính vì hiểu lầm điều này mà có phái ngoại đạo chủ trương rằng: chặt tay chặt chân một người là không có tội vì thân thuộc sắc. Khi nào giết chết người ấy mới có tội vì mạng sống mới có tâm thức. 

Cho dù mắt, tai, v.v. là sắc thuần túy đi nữa mà không có tâm (thức) thì như mắt tai của người chết làm sao thấy nghe được? Đó là chúng ta muốn chứng minh chứ thật ra không phải trong Tam tạng Paḷi không có nói sắc gồm cả thức. Trong kinh Đại Tứ Niệm Xứ, Dīghanikāya Đức Phật dạy: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức và ý thức là sắc thân ái (piya rūpaṃ), sắc khả ái (sata rūpaṃ), chính ở tại sắc này tham ái phát sanh, tham ái trừ diệt. Anh cứ xem lại bài kinh đó đi để kiểm chứng.

(Có người hỏi:)

- “Sắc tức thị không”… sắc không trong  kinh Bát-nhã có phải là sắc uẩn này không?

- Đúng vậy, chính nó là sắc uẩn trong ngũ uẩn. Lần sau chúng ta sẽ đào sâu thêm vấn đề này. Bây giờ còn 15 phút nữa, xin mời quý vị thảo luận với nhau. Đề nghị là nếu có nghi thì cứ hỏi. Nếu “bí” thì chúng ta sẽ có vấn đề để nghiên cứu, học hỏi chiêm nghiệm thêm chứ không có sao đâu.

(Có người hỏi:)

- Sư giảng rằng, thức nó xuyên qua sắc, qua thọ, qua tưởng, qua hành rồi thu gom kinh nghiệm để hình thành một thức khác. Cái thức này lại  xuyên  qua  sắc  trở  lại  và cứ như thế tiếp tục, vậy thì cho con được hỏi, không biết có đúng không, là có phải thức ấy tìm về tự tánh không?

- Không, không phải. Điều này phải hết   sức cẩn thận. Thức này khi bị nhiễm vô minh ái dục là thức luân hồi sinh tử. Thức tục sinh (paṭisandhi) rồi thức tử (cuti) cứ thế không dứt thì tìm về tự tánh là tự tánh nào? Tuy nhiên khi vô minh ái dục đã bị chiếu phá thì thức này thanh tịnh, vô nhiễm và vô sanh. Theo Duy Thức, tùy  thể tướng dụng của các loại thức mà biến thành các loại trí tương ứng. Theo thiền Vipassanā, tâm với chánh niệm tỉnh giác sẽ phát tuệ và thấy được thực tánh pháp từ hữu vi đến Niết-bàn. Nếu thức hiểu theo nghĩa tánh biết thì dù mê hay ngộ cũng chỉ một thực tánh như nhau, nhưng tướng thì bất đồng. Phải cẩn thận vì thực tánh không phải là tự tánh hiểu theo nghĩa bản thể thường hằng bất biến như linh hồn hay đại ngã trong chủ trương thường kiến.

- Con chỉ hỏi để khỏi bị lầm.

- Phải rồi! Như vậy, chứng tỏ rằng chúng   ta lại phải bàn thêm vấn đề này cho thật kỹ càng mới được.  Người xưa có nói “chân bất lập” nghĩa là đừng xác lập cái gì là chơn, vì lập cái chơn (dù dưới nhãn hiệu tự tánh, bản thể, đại ngã...) là đã chủ quan rồi. Hễ tư tưởng lập ra cái chơn gì thì đều  là  cái  chơn  của  tưởng cả. Hễ xác định rằng có một tự tánh lý tưởng cao siêu chơn thật nào đó để tìm về thì cũng chỉ là tự tánh tưởng tượng, không phải là chơn thật tánh (sabhāva)! phải không? Cái chơn lý tưởng mà chúng ta lập ra chỉ là cái cõi giới phóng ảnh của ngã kiến chứ không phải là phá trừ ngã kiến. Làm phong phú bản ngã không phải là Phật đạo, vì bản ngã chỉ là ảo tưởng, vọng kiến, không thật. Tự tánh của thức chính là thức như nó là. Nếu hiểu tự tánh là đại ngã mà thức là linh hồn hay tiểu ngã phải tìm về thì không phải là Đạo Phật.

 (Có người hỏi :)

- Ở đây đề cập đến tiến trình của ngũ uẩn, nó thường hiện hành trên bình diện hữu thức. Nhưng có một số trường hợp hầu như nó nằm trong vô thức mà nó vẫn hiện hành. Ví như môt người đang “mộng du”. Vậy thì đối với người “mộng du”, tiến trình ngũ uẩn của họ thế nào? Phải chăng ở đây có Thượng Đế hay ai điều khiển?

- Không phải đâu. Mộng du là một cái   bệnh. Chúng ta có thể giải thích theo khoa học, hoặc phân tâm học cũng được chứ chẳng cần  đến Phật giáo.

Sinh hoạt bình thường hàng ngày của chúng ta là do đại não điều khiển. Đại não ghi nhận,   điều  động  toàn bộ sinh họat của chúng ta. Nhưng khi chúng ta nằm ngủ thì tiểu não làm việc. Tiểu não có làm việc trong lúc chúng ta ngủ chứ không phải không biết gì cả đâu. Khi ngủ chúng ta tưởng là không ghi nhận được gì cả vì ý thức không làm việc. Nhưng không phải vậy. Trong Duy Thức có nói đến một loại ý thức gọi là “mộng trung ý thức”. Khi chúng ta đang nói chuyện đây thì ý thức hiện hành. Nhưng khi chúng ta ngủ thì cũng có một  loại ý thức khác làm việc mà Duy Thức gọi là “mộng trung ý thức”, cái biết trong chiêm bao hay trong giấc ngủ. Cái biết vô thức này có thể được ý thức trở lại vào ban ngày, chứng tỏ nó có ghi lại tiến trình. Nghĩa là có một tiến trình ngũ uẩn vô thức trong chiêm bao.

Tuy nhiên trong trường hợp bị chấn thương vỏ sọ não, chấn thương tâm lý hoặc tiểu não và  hệ thần kinh bị trục trặc (bệnh) gì đó thì bệnh  nhân có thể nói mớ, hoặc nặng hơn thì mộng du. Mộng du là một dạng bệnh tâm thần, tiếng Anh  gọi là somnambulism. Đặc biệt những việc làm trong cơn mộng du ban đêm không được ý thức nhớ lại ban ngày. Vì vậy mộng du và chiêm bao không giống nhau, và xảy ra trong giai đoạn khác nhau của giấc ngủ. Khi một người bị chấn thương võ não hoặc tinh thần bị dồn nén căng thẳng,  xung đột, bức xúc, v.v. thì dần dần đưa đến suy nhược thần kinh và rơi vào tình trạng mộng du. Trong  mộng  du  không có “mộng trung ý thức” mà hoàn toàn tác động từ vô thức, khi vô thức chứa nhóm sự căng thẳng, xung đột.

Trong cả hai trường hợp bị chấn thương võ não hoặc chấn thương tâm lý, thì hành động của người bệnh không đủ yếu tố để hình thành tiến trình ngũ uẩn một cách đầy đủ.

Nếu người ngủ ngon có ngũ uẩn “ngủ”, và người nằm mơ có “ngũ uẩn trong mộng”, thì người mộng du có ngũ uẩn bệnh hoạn, bất thường chỉ hình thành trong vô thức.

 (Có người hỏi:)

- Vậy thì vô thức nó nằm ở đâu, được giải thích như thế nào ở trong Vi Diệu Pháp hoặc Duy Thức?

- Theo Duy Thức thì nó ở trong A-lại-da thức. Còn theo Vi Diệu Pháp thì nó ở trong hữu phần (bhavaṅga), nơi mà thức dưới chức năng tadālambana ghi nhận lại tiến trình rồi ký gởi vào.

- Xin hỏi nếu ở trong vô thức và tiềm thức thì nó không thể tác nghiệp. Ở đây, người mộng du họ leo trèo lên bờ tường, lên nóc nhà… họ làm những việc mà dường như là phải có những tư tác (cetanā) Chairất mạnh, có một sự tác động của tâm rất mạnh mẽ. Như vậy có mâu thuẫn không?

- Người mộng du không chủ động tác nghiệp, nhưng vẫn  có  động  lực  thúc  đẩy từ vô thức hay từ áp lực bên ngoài. Ở đây tôi sẽ nói một chuyện khác nhưng nó lại liên quan đến vấn đề này, và chúng ta sẽ hiểu.

Chuyện thôi miên. Thôi miên hoặc bị “điển nhập”. Thôi miên thì thường thường người ta khống chế “tổng đài” tiểu não của bệnh nhân, nghĩa là dùng sức mạnh của ý thức để kiềm chế trung khu thần kinh. Đầu tiên đưa bệnh nhân vào giấc ngủ, ngủ là đại não nghỉ ngơi, nhà thôi miên tập trung tư tưởng để kiềm chế tiểu não. “Nhập điển” cũng vậy, điển kiềm chế tổng hành dinh của vô thức – tức là tiểu não để điều khiển. Người bị thôi miên hoặc điển điều khiển thì không tự biết gì hết. Cũng có trường hợp người bị thôi miên hoặc người bị nhập điển có biết nhưng lại là không chủ động được. Trường hợp mộng du tạm coi là một trường hợp “tự thôi miên” người mộng du là người bệnh, có một trục trặc gì đó ở hệ thần kinh, khi vô thức dấy lên điều động họ, điều khiển họ mà ý thức họ không biết, thế thôi. Còn tư tác (cetanā) là biến hành tâm sở nên trong vô thức vẫn hoạt động có điều là dưới dạng vô nhân nên không tạo tác.

Có ai hỏi gì nữa không? Thảo luận về chiều sâu nội tâm cũng thú vị, phải không? Thường chúng ta sống quay ra bên ngoài quá nhiều, ít khi quay về với tâm mình. Bây giờ, tham cứu lại cái tâm mình một chút thì thấy có những cái khám phá lạ lùng đáng ngạc nhiên, phải không?

Buổi nói chuyện ngày 23-11-93