Hàn huyên với bài viết này/ DN:
..
Nguyen Tuan viết: Mấy
tháng nay tôi cũng như mọi người phải làm việc
từ nhà. Vừa làm việc, vừa họp,
vừa … nghe nhạc. Theo dõi các chương trình nhạc "Music Box" và lượng 'view', tôi phát hiện vài xu hướng thú vị về sở
thích âm nhạc của người Việt
chúng ta.
Vài tháng gần
đây, trong thời gian bị cách li xã hội, các ca nhạc sĩ không thể đi trình diễn như trước đây. Thế là các trung tâm văn nghệ bên California có sáng kiến gọi là "Music Box" – Hộp Nhạc. Đó là một
'sân khấu' nhỏ và thân mật để các ca sĩ có dịp
vừa hát 'live' vừa tự sự
cùng khán giả vô hình.
Tuy là vô hình, nhưng lượng
khán giả rất lớn, và có vẻ
đa số là ở trong nước. Có xem qua mấy chương trình này, chúng
ta mới thưởng thức được
tài năng của các ca sĩ và
ban nhạc, bởi vì họ hát 'live', nên khán giả có thể
biết giọng ca của họ
hay cách chơi nhạc của các nhạc công ra sao.
- Cám ơn tác giả đã giới thiệu các sáng kiến từ cali!
Cá nhân tôi thì r
ất
thích và th
ấy ai cũng ca
hay, ban nh
ạc nào cũng ch
ơi đ
ẹp. Có ca sĩ (nh
ư Châu Ng
ọc Hà và Mai Thiên Vân ch
ẳng h
ạn) khi xu
ất
hi
ện trên sân kh
ấu l
ớn thì bi
ết
là 'đang n
ổi', nh
ưng nghe h
ọ hát 'live' m
ới th
ấy qu
ả
th
ật h
ọ có gi
ọng ca thiên phú, và không ng
ạc nhiên khi h
ọ 'chinh ph
ục' bi
ết bao khán gi
ả
thích lo
ại nh
ạc này. Hay nh
ư nghe Th
ương Linh
hát, chúng ta d
ễ
nh
ận ra đây là m
ột gi
ọng ca đ
ặc
bi
ệt, khác v
ới t
ất c
ả
nh
ững ng
ười đi tr
ước. Nghe cô
ấy (Th
ương Linh) hát c
ần ph
ải có m
ột
li r
ượu đ
ỏ bên c
ạnh m
ới
… phê.
:) Nói tóm l
ại, nghe các ca sĩ hát 'live' là m
ột d
ịp đ
ể
th
ấy tài năng th
ật c
ủa h
ọ.
- Thương Linh là ai? tác giã hay quá, giới thiệu mới để ý!
Hiện
nay, chỉ có nhóm Thuý Nga
và Motif Music Group (MMG) thực
hiện các chuơng trình Hộp Nhạc. Tính đến
nay, Thuý Nga đã thực hiện 8 chương trình, và MMG 16
chương trình. Chương trình của
Thuý Nga dài chừng 60
phút, thường có 2 ca sĩ,
và được đầu tư có vẻ công phu. Chương trình của MMG thường 30 phút, vì đa phần chỉ có 1 ca sĩ, và công nghệ xem ra rất
hiện đại. Nói là "Hộp Nhạc", nhưng trong thực
tế thì các ca sĩ đều xuất hiện
chỉnh chu, được trang điểm đàng hoàng (chớ không phải 'mộc' đâu), chỉ
có trang phục thì gần gũi đời thường
hơn thôi.
- "Hiện nay, chỉ có nhóm Thuý Nga và Motif Music Group (MMG) thực hiện các chuơng trình Hộp Nhạc." thông tin hay!
Nhưng đối với khán giả thì họ phản
ứng ra sao? Tôi nghĩ số lượng "view" của mỗi
chương trình có thể
xem như là một
thước đo về phản ứng
của khán giả. Tôi đoán rằng đa số khán giả
không bỏ ra 60 phút hay
30 phút để theo dõi suốt chương trình, mà có thể chỉ vài phút thôi, vì chỉ vài phút cũng đủ
để xem có hợp sở thích của
họ hay không. Có lẽ con số tải
chương trình nhạc
về máy tính cá nhân để xem nhiều hơn số view. Theo cách hiểu này thì chương trình hợp sở thích khán giả
sẽ được nhiều người
xem hơn chương trình mà khán giả
kém mặn mà.
Nhưng số lần xem dĩ nhiên tuỳ thuộc vào thời gian từ lúc chương trình được 'trình chiếu' trên youtube. Qui luật chung là chương trình
video mới tải lên thì sẽ được nhiều
người xem, và số người xem sẽ
suy giảm theo thời gian. Nói chung, mối liên quan giữa số lần
xem mỗi ngày và thời gian trình chiếu tuân theo hàm số mũ (exponential function).
Chúng ta có thể 'fit' mô
hình hàm số mũ vào dữ liệu quan sát, với
trục hoành là số ngày từ lúc video được
trình chiếu và trục tung là số lượng view (Biểu
đồ 1). Có thể xem đường biểu
diễn là số view trung bình theo mỗi thời gian. Một
số nhận xét có thể rút ra từ biểu đồ
này:
- Hay! tác giã dùng đồ thị toán học để quan sát và thấy ra 1 vài điều mới! (con tiep)
• Chương trình của
Thuý Nga, tính trung bình, có lượng
views cao hơn hẳn so
với MMG.
• Trong các chương trình của
Thúy Nga, chỉ có 2 chương trình Bằng Kiều + Lam Anh và Như Ý + Lương Tùng Quang + Diễm
Sương là có lượng
view thấp hơn trung
bình (dưới đường biểu diễn),
còn các chương trình khác đều
trên trung bình.
• Trong các chương trình của
MMG, chỉ có chương trình của Hồ Hoàng Yến
(HHY) và Hoàng Thục Linh
(HTL) là trên trung bình, phần
còn lại đều thấp hơn trung bình, sau hơn 80 ngày trình chiếu.
Biểu đồ 1 còn cho chúng ta nhận ra các ca sĩ 'đang lên' (hiểu theo nghĩa thu hút nhiều lượng view). Đó là Châu Ngọc Hà, Ngọc
Ngữ, Mai Thiên Vân thuộc Thuý Nga, và Hồ Hoàng Yến và Hoàng Thục Linh thuộc nhóm MMG. Chẳng hạn như chương trình Mai Thiên Vân, sau 62 ngày trình chiếu thu hút được 416124 lượt view, nhưng với cùng số ngày trình chiếu chương trình Tuấn Quỳnh (MMG) thu hút 112165 lượt view dù anh ca sĩ này ca rất rất hay!
Về
dòng nhạc, tôi nghĩ có thể tạm chia ra 3 dòng chánh: bolero, trữ tình (romantic), và 'nhạc mới'. Chẳng
hạn những ca khúc như 'Những ánh mắt hoả châu' tôi sếp
vào nhóm bolero, còn 'Bên em là biển
rộng' (Bảo Chấn) tôi sếp
vào nhóm 'trữ tình', còn
nhạc mới là loại nhạc
mà nhiều người trong giới trẻ ngày nay thích.
Dự vào
cách sếp loại trên, tôi thấy các ca sĩ hát dòng nhạc bolero hay "nhạc mùi" như Mai Thiên
Vân (MTV), Châu Ngọc
Hà (CNH), Ngọc Ngữ (NN), Như Quỳnh
(NQ), Trường Vũ (TrV), Tuấn Vũ (TV), Hoàng Thục Linh (HTL), và Mạnh Quỳnh (MQ) thu hút nhiều lượng view hơn dòng nhạc
'trữ tình' (Biểu đồ 2). Các chương trình với
dòng nhạc 'mới' mà các ca sĩ mới như Như Ý (NY), Lương Tùng
Quang (LTQ), Diễm
Sương (DS), Sỹ
Đan (SĐ), v.v. có lượng
view thấp hơn trung
bình.
Riêng cặp
Như Quỳnh và Trường
Vũ là nổi bật nhứt. Chương trình của
2 ca sĩ này mới công bố 42 ngày mà đã có hơn 1.11 triệu view! Chương trình
Mai Thiên Vân + Tuấn
Vũ + Mạnh Quỳnh cũng rất nổi, với
hơn 627,000
ngàn view sau chỉ
42 ngày trình chiếu.
Những
kết quả này nói lên điều gì?
Tuỳ vào cách nhìn của
chúng ta mà hiểu những con số trên. Theo tôi, kết quả phân tích trên cho thấy người
Việt chúng ta vẫn thích dòng nhạc kể chuyện
và tự sự qua các ca khúc theo giai điệu bolero thời trước 1975. Đó là dòng nhạc đã từng
bị vùi dập sau 1975 và mãi đến nay vẫn còn bị
dè bỉu là 'sến', ấy vậy
mà nó vẫn sống và sống mạnh.
Mấy năm gần đây, ở trong nước
có các chương trình nhạc
như 'Hát Cùng Bolero', 'Thần
Tượng Bolero', 'Solo Cùng
Bolero' , 'Tình Bolero' (nhiều
quá, không nhớ hết) làm sống lại dòng nhạc
đại chúng này. Các ca sĩ
của Thuý Nga hay các
trung tâm ở hải ngoại cũng làm nên sự
nghiệp nhờ dòng nhạc này. Cũng phải thôi, những người thuộc
thế hệ tôi vẫn thấy
quen với "Đôi khi trộm nhìn em / xem dung nhan đó
bây giờ ra sao", chớ còn mấy bài mới
kiểu như (ví dụ) 'em đến tôi không vui, em đi tôi không buồn' thì vẫn chưa quen được.
Dòng nhạc
trữ tình nghe cũng hay,
thế nhưng vẫn chưa đủ sức thu hút khán giả.
Chẳng hạn như chương trình
nhạc MMG với Loan Châu thủ diễn rất
hay (gồm nhiều ca khúc trữ tình) sau 28 ngày trình chiếu chỉ thu hút 137,293 lượt
view, hay như Tuấn Quỳnh,
một ca sĩ có giọng ca độc đáo ca nhạc
trữ tình, nhưng sau 63
ngày chỉ có thu
hút 112165 lượt view! Có
lẽ điều này nói lên rằng khán giả Việt Nam đa số
vẫn chưa bị chinh phục bởi dòng nhạc
này?
Riêng dòng nhạc
'mới' do các ca sĩ trẻ trình diễn chưa đủ sức hấp
dẫn khán giả. Chẳng hạn
như chương trình của
Như Ý + Lương Tùng Quang + Diễm
Sương và ca sĩ 'gạo
cội' như Bằng Kiều + Lam Anh mà lượng
view khiêm tốn hơn hẳn so với dòng nhạc
tự sự bolero. Ngay cả dù là 'nhạc xưa' nhưng được làm mới bằng trình diễn
(như ca sĩ Thương Linh) cũng chưa thuyết
phục được nhiều khán giả.
Có thể
nói rằng chúng ta (người Việt nói chung) vẫn
thích được ru bằng những ca khúc tình tự
quê hương có pha chút giai điệu
ngũ cung? Hay là người Việt chúng ta quá bảo thủ trong việc
thưởng thức âm nhạc, không mở
lòng đón nhận cái mới? Hay là 'cái mới' của dòng nhạc
hiện nay chưa đủ sức thuyết
phục công chúng? Có lẽ chúng ta vẫn hoài niệm về một
giai đoạn huy hoàng của âm nhạc miền
Nam mà cho đến nay chưa có dòng
nhạc nào thay thế được.
Dù hiểu
như thế nào
thì bài học thực tế cho các ca sĩ muốn
có lượng view cao là tập trung vào các ca khúc bolero
trước 1975 và cẩn thận trong nỗ
lực làm mới cách trình diễn. Dĩ nhiên, đối với ca sĩ vì nghệ
thuật thì câu view không
phải là yếu tố quan trọng.
Lamartine từng
nói rằng âm nhạc là văn chương của trái tim. Trong khi Việt Nam chúng ta vẫn còn thiếu những công trình nhạc
hàn lâm và trong khi đa số
người Việt có gu thẩm mĩ hãy cứ cho là chưa cao (như nhiều người nói) thì nhạc
bolero vẫn và sẽ còn góp phần vào nền âm nhạc
Việt Nam. Thử tưởng tượng
sau một ngày làm việc mệt nhọc
và bao nhiêu phiền toái của cuộc sống,
mà nghe được những câu như "Cuộc đời là vách chắn,
là rào thưa / Thương em tiếng
hát sang mùa / Một mai mưa ướt áo em / áo mỏng đường mòn / Dáng nhỏ
thân quen" thì cũng là một
an ủi tâm hồn lắm chớ.
Chả thế mà có người nói rằng âm nhạc có tác dụng tẩy rửa
những bụi bậm bám linh hồn
của chúng ta. Nhạc bolero hay trữ tình hay nhạc mới thì vẫn
là văn chương của
trái tim và có tác dụng
làm sạch tinh thần thì không thể xem thường được.
--
Thuý Nga
https://www.youtube.com/c/thuynga
Motif Music Group:
https://www.youtube.com/motifmusicgroup
